Bent u aangehouden door de politie, dan heeft u twee belangrijke rechten: het recht om te zwijgen en het recht om vóór het verhoor een advocaat te spreken. Maak hier gebruik van en leg pas een verklaring af nadat u met een advocaat heeft overlegd. Deze rechten staan in het Wetboek van Strafvordering (Sv).
Het zwijgrecht: uw belangrijkste bescherming
Op grond van artikel 29 Sv heeft iedere verdachte het recht om te zwijgen. U bent niet verplicht om vragen van de politie te beantwoorden. Dit zwijgrecht beschermt u tegen zelfincriminatie en is een van de fundamenten van een eerlijk proces.
De politie moet u vóór het verhoor wijzen op dit recht; dat heet de cautieplicht. Wordt de cautie ten onrechte niet gegeven, dan kan dat gevolgen hebben voor de bruikbaarheid van uw verklaring als bewijs. Ons advies is om van uw zwijgrecht gebruik te maken totdat u een advocaat heeft gesproken.
Recht op een advocaat (Salduz-recht)
Iedere aangehouden verdachte heeft recht op consultatiebijstand: een gesprek met een advocaat vóór het eerste politieverhoor. Dit volgt uit het zogenoemde Salduz-recht. Bij ernstiger strafbare feiten heeft u bovendien recht op verhoorbijstand, dat wil zeggen bijstand van een advocaat tíjdens het verhoor.
Na aanhouding kunt u een advocaat van uw keuze laten bellen, of er wordt een piketadvocaat voor u geregeld. De politie mag het verhoor niet starten voordat u dit consultatiemoment heeft gehad. Leg dus pas een verklaring af nadat u met uw advocaat heeft overlegd.
Inverzekeringstelling en voorlopige hechtenis
Na aanhouding kan de officier van justitie u in verzekering stellen voor een beperkt aantal dagen. Daarna kan de rechter-commissaris de bewaring bevelen en kan de raadkamer de gevangenhouding gelasten. Deze fasen zijn aan wettelijke termijnen gebonden en worden door een rechter getoetst.
Tijdens de inverzekeringstelling heeft u recht op bezoek van uw advocaat. Uw advocaat kan ook verzoeken om opheffing of schorsing van de voorlopige hechtenis, bijvoorbeeld zodat u het vervolg van de zaak in vrijheid kunt afwachten.
Overige rechten als verdachte
Naast het zwijgrecht en het recht op een advocaat heeft u onder meer recht op:
- informatie over waarvan u wordt verdacht;
- bijstand van een tolk als u de Nederlandse taal onvoldoende beheerst;
- inzage in (delen van) uw dossier via uw advocaat;
- bij detentie: het laten informeren van een naaste over uw aanhouding.
Waarom juridische bijstand zo belangrijk is
Wat u tijdens een verhoor verklaart, kan grote gevolgen hebben voor de afloop van uw zaak. Een verkeerd geformuleerde of overhaaste verklaring is achteraf moeilijk recht te zetten. Een advocaat kan u vooraf adviseren over uw proceshouding, meekijken in het dossier en uw belangen bewaken tijdens de hele procedure.
Bent u of is een naaste aangehouden? Neem zo snel mogelijk contact met ons op, dan staan we u bij vanaf het eerste verhoor.