Bent u aangehouden, dan heeft u twee rechten die boven alles gaan: u mag zwijgen en u mag eerst een advocaat spreken voordat u wordt verhoord. Maakt u daarvan gebruik en zeg inhoudelijk niets totdat uw raadsman erbij is. Deze rechten staan in het Wetboek van Strafvordering en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) en gelden voor iedereen, ongeacht het verwijt.
Wat een aanhouding precies inhoudt
Een aanhouding betekent dat de politie u meeneemt omdat er een verdenking tegen u bestaat. Vanaf dat moment bent u niet langer vrij om te gaan, maar u verliest uw rechten niet. Sterker nog: juist op dit moment zijn die rechten het belangrijkst, want alles wat u zegt kan later in de zaak tegen u worden gebruikt.
Uw belangrijkste rechten
Zwijgrecht
U bent niet verplicht vragen te beantwoorden over wat er zou zijn gebeurd. U hoeft alleen uw personalia te geven: naam, adres en geboortedatum. Eén zin is genoeg om uw positie veilig te stellen: "Ik beroep mij op mijn zwijgrecht en wil eerst een advocaat spreken." Onthoud die zin. Praten in de hoop het sneller af te ronden pakt vaak verkeerd uit.
Recht op een advocaat
U heeft recht op bijstand van een advocaat op twee momenten. Vóór het eerste verhoor mag u een advocaat raadplegen (consultatiebijstand). Tijdens het verhoor zelf mag uw advocaat aanwezig zijn (verhoorbijstand). Bij zwaardere verdenkingen wordt automatisch een piketadvocaat ingeschakeld; u hoeft daar zelf niets voor te regelen. Heeft u een eigen voorkeursadvocaat, geef dat dan direct aan.
Recht op informatie
De politie moet u vertellen waarvan u wordt verdacht, dus om welk feit het gaat. Ook moet u worden gewezen op uw zwijgrecht, uw recht op een advocaat en, indien nodig, uw recht op een tolk. Vraag hier actief naar als het niet uit zichzelf gebeurt.
Recht op een tolk
Beheerst u de Nederlandse taal onvoldoende, dan heeft u recht op een tolk tijdens het verhoor. Hetzelfde geldt voor doven en slechthorenden. Onderteken geen verklaring die u niet volledig heeft begrepen.
Hoe lang mag de politie u vasthouden?
De wet kent vaste termijnen:
- Ophouden voor onderzoek: maximaal 9 uur, waarbij de nachtelijke uren tussen 00:00 en 09:00 niet meetellen.
- Inverzekeringstelling: maximaal 3 dagen, met een mogelijke verlenging van nog eens 3 dagen.
- Bewaring (besluit van de rechter-commissaris): maximaal 14 dagen.
- Gevangenhouding (besluit van de raadkamer): maximaal 90 dagen.
Bij lichte feiten wordt u meestal na het verhoor heengezonden, soms met een dagvaarding of een strafbeschikking.
Wat u wel en niet moet doen
Wel doen:
- Blijf kalm. Verzet tegen een rechtmatige aanhouding is op zichzelf strafbaar.
- Gebruik uw zwijgrecht en zeg inhoudelijk niets zonder advocaat.
- Vraag uitdrukkelijk om een advocaat, ook als de politie suggereert dat het niet nodig is.
- Vraag naar de reden van de aanhouding.
- Lees het proces-verbaal van verhoor zorgvuldig door voordat u tekent.
Niet doen:
- Geen verklaring afleggen om er "snel vanaf te zijn".
- Niet liegen over uw identiteit.
- Niets tekenen wat u niet begrijpt of niet klopt.
Na de aanhouding
Of u nu wordt heengezonden of langer vastzit, laat uw zaak inhoudelijk beoordelen door een strafrechtadvocaat. Een verklaring die in een eerste verhoor is afgelegd, kan de hele zaak kleuren. Hoe eerder een advocaat meekijkt, hoe groter de kans om fouten in het onderzoek te benutten en uw positie te versterken.
Bent u of is een naaste aangehouden en wilt u weten waar u staat? Neem gerust contact met ons op voor een eerste, vertrouwelijk gesprek.