Wat betekenen predispositie en pre-existentie voor uw schadevergoeding?
Het bestaan van eerdere klachten of een verhoogde kwetsbaarheid betekent niet dat u minder recht heeft op schadevergoeding. Bij pre-existentie had u al klachten vóór het ongeval, bij predispositie had u alleen een aanleg die nog niet tot klachten had geleid. In beide gevallen blijft de aansprakelijke partij in beginsel aansprakelijk voor de schade die door het ongeval is ontstaan of verergerd. Verzekeraars proberen deze begrippen vaak in te zetten om de vergoeding te beperken, maar de rechtspraak biedt slachtoffers belangrijke bescherming.
Wat is pre-existentie?
Van pre-existentie is sprake wanneer u vóór het ongeval al klachten, aandoeningen of beperkingen had. Denk bijvoorbeeld aan:
- bestaande rug- of nekklachten;
- een eerdere hernia of whiplash;
- psychische klachten zoals angst of depressie;
- artrose of een andere chronische aandoening.
Wanneer u na een ongeval nieuwe of verergerde klachten ervaart, stelt de verzekeraar vaak dat deze (deels) al bestonden. Daardoor ontstaat discussie over het causaal verband tussen het ongeval en uw klachten.
Wat is predispositie?
Predispositie betekent dat u vóór het ongeval een aanleg had voor bepaalde klachten, terwijl die klachten zich nog niet of nauwelijks hadden geopenbaard. Voorbeelden zijn:
- slijtage die nog geen klachten gaf;
- een kwetsbare psychische gesteldheid zonder behandeling;
- een anatomische afwijking zonder functionele beperkingen.
Het ongeval werkt dan als trigger, waardoor klachten alsnog ontstaan of fors verergeren.
Het verschil tussen beide begrippen
Hoewel de termen vaak door elkaar worden gebruikt, is er een belangrijk verschil:
- Pre-existentie: de klachten bestonden al vóór het ongeval.
- Predispositie: er was alleen een verhoogde kwetsbaarheid, zonder klachten.
Dit onderscheid is cruciaal voor de beoordeling van het causaal verband en de schadevergoeding.
De aansprakelijke partij neemt het slachtoffer zoals het is
Een kernregel in het letselschaderecht is dat de aansprakelijke partij het slachtoffer moet nemen zoals het is. Dat betekent dat een bovengemiddelde kwetsbaarheid in beginsel voor rekening van de veroorzaker komt. Was u door een aanleg (predispositie) extra kwetsbaar en zorgt het ongeval ervoor dat klachten ontstaan, dan is de veroorzaker daarvoor in beginsel volledig aansprakelijk, ook als een minder kwetsbaar persoon misschien geen klachten zou hebben gehouden.
Hoe gaan rechters om met pre-existentie?
Bij pre-existentie ligt het genuanceerder. De rechter beoordeelt welke klachten er ook zonder het ongeval zouden zijn geweest. Het uitgangspunt is een vergelijking tussen twee situaties:
- de situatie mét ongeval;
- de hypothetische situatie zónder ongeval, gelet op uw bestaande klachten.
Alleen het verschil tussen die twee situaties komt voor vergoeding in aanmerking. Had u bijvoorbeeld al rugklachten die zonder ongeval geleidelijk zouden zijn verergerd, dan kan dat de schade beperken. Maar de versnelling of verergering door het ongeval blijft wel voor rekening van de veroorzaker.
Waarom dit vaak tot discussie leidt
Verzekeraars vragen regelmatig uw volledige medische voorgeschiedenis op om bestaande klachten aan te tonen. Daarbij wordt het verband met het ongeval soms te snel weggeredeneerd. Goede medische onderbouwing is daarom doorslaggevend. Een onafhankelijk deskundige kan beoordelen welk deel van de klachten daadwerkelijk aan het ongeval is toe te schrijven en hoe uw situatie zich zonder ongeval zou hebben ontwikkeld.
Hoe voorkomt u dat uw klachten onterecht worden afgedaan?
- Laat een onafhankelijk medisch onderzoek uitvoeren dat het causaal verband zorgvuldig beoordeelt.
- Wees terughoudend met het ongelimiteerd vrijgeven van uw volledige medisch dossier; verstrek wat relevant en proportioneel is.
- Documenteer uw situatie vóór en na het ongeval om het verschil zichtbaar te maken.
- Laat een schikkingsvoorstel kritisch beoordelen, want een te lage vergoeding wordt vaak op deze begrippen gebaseerd.
Heeft de verzekeraar uw claim verlaagd met een beroep op eerdere klachten of een aanleg? Neem gerust contact met ons op, zodat wij samen kunnen kijken welk deel van uw schade daadwerkelijk aan het ongeval is toe te rekenen.