Een ouderschapsplan is verplicht voor ouders met minderjarige kinderen die uit elkaar gaan. In dit plan leggen jullie afspraken vast over de zorg, opvoeding en omgang met de kinderen na de scheiding. Het doel is dat beide ouders gezamenlijk verantwoordelijk blijven en dat conflicten worden voorkomen doordat de belangrijkste zaken vooraf goed zijn geregeld.
Wat is een ouderschapsplan?
Een ouderschapsplan is een document waarin scheidende ouders afspraken vastleggen over de zorg, opvoeding en omgang met hun kinderen. Het plan is sinds 2009 verplicht bij een echtscheiding, een ontbinding van een geregistreerd partnerschap en bij beëindiging van samenwonen met gezamenlijk gezag. Zonder ouderschapsplan neemt de rechter een verzoek tot echtscheiding in beginsel niet in behandeling.
Het doel is om de communicatie tussen ouders te bevorderen en conflicten te voorkomen door vooraf duidelijke afspraken te maken. Beide ouders houden zo toegang tot de kinderen en blijven verantwoordelijk voor hun welzijn.
Welke afspraken horen erin?
De wet schrijft voor dat het plan in elk geval afspraken bevat over:
- de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken, oftewel de omgangsregeling: bij wie wonen de kinderen en wanneer zijn ze bij de andere ouder;
- de manier waarop ouders elkaar informeren en raadplegen over belangrijke zaken rond de kinderen;
- de kosten van verzorging en opvoeding, oftewel de kinderalimentatie.
Daarnaast leggen ouders vaak afspraken vast over vakanties en feestdagen, school en huiswerk, medische beslissingen, contact met grootouders en hoe jullie omgaan met toekomstige wijzigingen.
Heeft mijn kind inspraak?
Ouders vragen zich vaak af of een kind zelf mag kiezen bij wie het gaat wonen. Dat hangt af van de leeftijd en de situatie. Kinderen vanaf ongeveer twaalf jaar krijgen in Nederland meer stem: hun mening wordt serieus meegewogen, en de rechter hoort kinderen vanaf die leeftijd doorgaans. Toch beslist het kind niet zelf; de uiteindelijke afspraken maken de ouders samen, eventueel met hulp van een mediator of de rechter.
Bij jongere kinderen worden de gevoelens en wensen meestal door de ouders besproken, soms met steun van bijvoorbeeld de Kindertelefoon of het Centrum voor Jeugd en Gezin. Open communiceren en het belang van het kind vooropstellen is daarbij het belangrijkst.
Hoe stelt u een ouderschapsplan op?
- Maak samen de afspraken. Bespreek wonen, omgang, kosten en informatievoorziening, het liefst in onderling overleg.
- Betrek de kinderen op passende wijze. Hun leeftijd en wensen wegen mee, zonder de verantwoordelijkheid bij hen te leggen.
- Schakel zo nodig een mediator of advocaat in. Komen jullie er niet uit, dan kan begeleiding helpen om tot werkbare afspraken te komen.
- Leg het plan vast en dien het in. Het ouderschapsplan gaat samen met het echtscheidingsverzoek naar de rechtbank.
Wat als het niet lukt?
Lukt het echt niet om samen tot afspraken te komen, dan kan de rechter een regeling vaststellen. Ook kunnen jullie het ouderschapsplan later wijzigen wanneer de omstandigheden veranderen, bijvoorbeeld bij een verhuizing of een nieuwe baan. Houdt een ouder zich niet aan de afspraken, dan kan nakoming via de rechter worden afgedwongen.
Wilt u hulp bij het opstellen of wijzigen van een ouderschapsplan, of komt u er met de andere ouder niet uit? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek.