Wat betekent proportionele aansprakelijkheid voor uw schadevergoeding?
Proportionele aansprakelijkheid betekent dat een aangesproken partij niet de volledige schade hoeft te vergoeden, maar slechts een deel daarvan, in verhouding tot de kans dat zijn handelen de schade daadwerkelijk heeft veroorzaakt. De rechter past dit toe wanneer vaststaat dat er schade is en dat een norm is geschonden, maar onzeker blijft of die schade volledig door één oorzaak is ontstaan. Voor u betekent dit dat u ook bij bewijsonzekerheid een deel van uw schade vergoed kunt krijgen.
Waarom dit leerstuk bestaat
Normaal gesproken moet een benadeelde aantonen dat zijn schade rechtstreeks door de ander is veroorzaakt. Lukt dat bewijs van het causaal verband niet, dan volgt in beginsel geen vergoeding. In sommige situaties is dat bewijs echter simpelweg niet meer te leveren, bijvoorbeeld omdat meerdere mogelijke oorzaken niet van elkaar te scheiden zijn.
De Hoge Raad heeft daarom proportionele aansprakelijkheid ontwikkeld als correctiemechanisme. Enerzijds voorkomt dit dat een slachtoffer volledig met lege handen staat terwijl er wel een norm is geschonden. Anderzijds voorkomt het dat een aangesproken partij meer betaalt dan redelijk is, gelet op de kans dat zijn handelen de schade veroorzaakte.
Wanneer past de rechter proportionele aansprakelijkheid toe?
De rechter gaat hier terughoudend mee om. Hij beoordeelt onder meer of:
- vaststaat dat er schade is ontstaan;
- een norm of zorgvuldigheidsverplichting is geschonden;
- onzekerheid bestaat over het causaal verband tussen die schending en de schade;
- volledige afwijzing van de claim onredelijk zou zijn.
Pas wanneer deze omstandigheden samenkomen, kan een gedeeltelijke aansprakelijkheid worden aangenomen. De schadevergoeding wordt dan vastgesteld op een percentage dat overeenkomt met de kans dat het verweten handelen de schade heeft veroorzaakt.
Toepassing bij letselschade
In letselschadezaken komt dit leerstuk regelmatig voor, vooral wanneer meerdere oorzaken naast elkaar kunnen spelen. Denk aan situaties waarin naast een fout of nalatigheid ook een ziekte, een aanleg of een eerdere aandoening tot de klachten kan hebben bijgedragen. De rechter probeert dan in te schatten welk deel van de schade redelijkerwijs aan de aangesproken partij kan worden toegerekend.
Het verschil met eigen schuld
Proportionele aansprakelijkheid wordt soms verward met eigen schuld, maar het zijn verschillende leerstukken:
- Eigen schuld ziet op een verdeling van de schade omdat het slachtoffer zelf heeft bijgedragen aan het ontstaan of de omvang van de schade.
- Proportionele aansprakelijkheid ziet op onzekerheid over de oorzaak: het is onzeker of het handelen van de aangesproken partij de schade wel volledig heeft veroorzaakt.
In één zaak kunnen beide leerstukken naast elkaar spelen, wat de beoordeling complex maakt.
Wat betekent dit concreet voor uw claim?
Wordt proportionele aansprakelijkheid toegepast, dan ontvangt u niet de volledige schadevergoeding, maar een evenredig deel. Bij een geschatte veroorzakingskans van bijvoorbeeld 60% wordt 60% van uw schade vergoed. Dat is minder dan een volledige vergoeding, maar aanzienlijk meer dan een volledige afwijzing waarmee u anders te maken zou krijgen.
Hoe versterkt u uw positie?
- Verzamel zo veel mogelijk bewijs over de toedracht en de gevolgen.
- Leg de gang van zaken vroeg vast, voordat informatie verloren gaat.
- Laat onafhankelijk medisch onderzoek uitvoeren om het verband zo goed mogelijk te onderbouwen.
- Laat de inschatting van de veroorzakingskans kritisch beoordelen, want hierover ontstaat vaak discussie met de verzekeraar.
Heeft de verzekeraar uw claim deels of geheel afgewezen wegens onzekerheid over de oorzaak? Neem gerust contact met ons op, zodat wij samen kunnen kijken of proportionele aansprakelijkheid uw positie kan verbeteren.