Ontslag tijdens de proeftijd mag in beginsel direct en zonder opgaaf van reden, maar het is niet altijd toegestaan. Is de proeftijd te lang, niet schriftelijk afgesproken of berust het ontslag op een verboden reden zoals ziekte of zwangerschap, dan kan het ontslag ongeldig of onrechtmatig zijn. Ook studenten en parttimers kunnen zich daarop beroepen.
Wat is de proeftijd?
De proeftijd is een periode aan het begin van een arbeidsovereenkomst waarin beide partijen elkaar kunnen beoordelen: jij kijkt of het werk bevalt, de werkgever of jij geschikt bent. Tijdens een geldige proeftijd mogen werkgever en werknemer het contract per direct beeindigen. Dat betekent echter niet dat alles is toegestaan.
Wanneer is ontslag in de proeftijd geldig?
Ontslag tijdens de proeftijd is alleen geldig als:
- de proeftijd schriftelijk is overeengekomen;
- de duur van de proeftijd voldoet aan de wettelijke maxima;
- het ontslag niet discriminerend is;
- er geen misbruik van de proeftijd wordt gemaakt.
Gaat het op een van deze punten mis, dan kan het ontslag ongeldig zijn.
Veelgemaakte fouten bij proeftijdontslag
1. De proeftijd is te lang
De wet stelt maxima aan de duur van de proeftijd, afhankelijk van de looptijd van het contract. Bij een kort tijdelijk contract is bovendien helemaal geen proeftijd toegestaan. Is de proeftijd te lang afgesproken, dan is het hele proeftijdbeding ongeldig. Gevolg: er is dan geen geldige proeftijd en ontslag "in de proeftijd" mag niet.
2. De proeftijd staat niet (schriftelijk) in het contract
Een proeftijd moet schriftelijk zijn vastgelegd. Is dat niet gebeurd, of is de proeftijd alleen mondeling besproken, dan geldt er geen rechtsgeldige proeftijd en kan een werkgever je niet zomaar op die grond ontslaan.
3. Ontslag om een verboden reden
Ook in de proeftijd mag ontslag niet berusten op een discriminerende of verboden grond, zoals:
- ziekte of een ziekmelding;
- zwangerschap;
- afkomst, geloof, geslacht of seksuele gerichtheid;
- het opkomen voor je rechten, bijvoorbeeld vragen over loon of pauzes.
In die gevallen is het ontslag discriminerend en daarmee onrechtmatig, ook al gebeurt het tijdens de proeftijd.
4. Misbruik van de proeftijd
Soms wordt de proeftijd oneigenlijk gebruikt, bijvoorbeeld om personeel goedkoop uit te proberen of structureel jongeren na korte tijd te vervangen. Dat kan onder omstandigheden als misbruik van bevoegdheid worden gezien, waardoor het ontslag aanvechtbaar is.
"Maar ik was net begonnen"
Veel jongeren denken dat ze net na de start geen rechten hebben. Dat is onjuist. Ook als student, met een bijbaan of in parttime werk kun je je beroepen op een ongeldig proeftijdbeding of een verboden ontslagreden. De duur van je dienstverband doet daar niet aan af.
Wat kun je krijgen als het ontslag onterecht is?
Dat hangt af van de reden waarom het ontslag onterecht is. Mogelijk kun je aanspraak maken op:
- doorbetaling van loon, als er geen geldige proeftijd was en het contract dus doorloopt;
- een vergoeding bij een discriminerend of onrechtmatig ontslag;
- in sommige gevallen herstel van het dienstverband.
Let op: ook hier kunnen korte termijnen gelden om actie te ondernemen. Wacht dus niet te lang met het laten beoordelen van je situatie.
Wat moet je doen?
- Vraag de reden van het ontslag schriftelijk op.
- Controleer of de proeftijd schriftelijk en niet te lang is afgesproken.
- Ga na of er een verboden reden achter het ontslag zit.
- Bewaar je contract en alle berichten.
- Laat je situatie tijdig beoordelen.
Ben je in de proeftijd ontslagen en twijfel je of dat terecht is? Neem gerust contact met ons op om je proeftijdbeding en de ontslagreden te laten controleren.