Een werkgever mag op grond van zijn instructierecht (artikel 7:660 BW) in beginsel bepalen waar u werkt, dus ook verplichten om op kantoor te verschijnen. Dat recht is echter niet onbegrensd: de instructie moet redelijk zijn en passen binnen goed werkgeverschap (artikel 7:611 BW). Een werknemer heeft geen absoluut recht op thuiswerken, maar kan via de Wet flexibel werken wel een verzoek doen dat de werkgever zorgvuldig en gemotiveerd moet behandelen.
Wat houdt het instructierecht in?
Artikel 7:660 BW bepaalt dat de werknemer zich moet houden aan de redelijke voorschriften van de werkgever over het verrichten van de arbeid. De werkgever mag dus aanwijzingen geven over het waar, wanneer en hoe van het werk, mits die binnen redelijke grenzen blijven.
Een werkgever kan bijvoorbeeld bepalen dat medewerkers op vaste dagen op kantoor zijn voor overleg of samenwerking. Wat hij niet zomaar mag, is willekeurig eisen dat iemand de hele week fysiek aanwezig is terwijl dat niet nodig is of in strijd is met eerder gemaakte afspraken.
Kan een werknemer thuiswerken afdwingen?
In Nederland bestaat geen onvoorwaardelijk recht op thuiswerken. Wel biedt de Wet flexibel werken de mogelijkheid om aanpassing van de arbeidsplaats te vragen, bijvoorbeeld om geheel of deels thuis te werken. De werkgever mag zo'n verzoek afwijzen, maar moet dat wel zorgvuldig en met goede motivering doen.
De regels in de praktijk
- U kunt een verzoek indienen als u langer dan 26 weken in dienst bent.
- De werkgever moet het verzoek serieus behandelen en binnen een redelijke termijn schriftelijk reageren.
- Afwijzen mag, bijvoorbeeld omdat samenwerking op kantoor essentieel is of de juiste middelen thuis ontbreken.
- Wijst de werkgever af zonder deugdelijke reden of zonder echte afweging, dan kan dat botsen met goed werkgeverschap (artikel 7:611 BW).
Mag de werkgever verplichten naar kantoor te komen?
In beginsel wel. Het instructierecht geeft de werkgever de bevoegdheid om de arbeidsplaats te bepalen. Maar die bevoegdheid wordt begrensd door de redelijkheid en door wat eerder is afgesproken. Een terugroep naar kantoor moet een logische grond hebben, zoals teamoverleg, inwerken of werk dat fysieke aanwezigheid vergt.
Is in de arbeidsovereenkomst, een personeelsreglement of de cao concreet vastgelegd dat (deels) thuis wordt gewerkt, dan kan de werkgever dat niet eenzijdig terugdraaien. Wijzigen van zulke afspraken kan alleen met instemming, of via een wijzigingsbeding waarbij de werkgever een zwaarwichtig belang moet aantonen.
Waar liggen de grenzen?
Een instructie is niet redelijk als die in strijd komt met:
- duidelijke individuele afspraken over de werkplek;
- het beginsel van goed werkgeverschap;
- de verplichting om een gezonde en veilige werkplek te bieden, ook thuis.
De werkgever blijft namelijk verantwoordelijk voor goede arbeidsomstandigheden, ongeacht waar u werkt. Komt het tot een conflict, dan kijkt een rechter naar de concrete omstandigheden: de aard van de functie, de gemaakte afspraken en de belangen van beide partijen.
Tips bij een geschil over thuiswerken
- Leg afspraken over de werkplek schriftelijk vast.
- Dien een verzoek om aanpassing van de arbeidsplaats schriftelijk in.
- Vraag bij een afwijzing om een onderbouwde motivering.
- Reageer niet impulsief op een eenzijdige terugroep, maar bekijk eerst wat er is afgesproken.
Loopt u vast in een discussie over thuiswerken of een opgelegde aanwezigheidsplicht? Wij denken graag met u mee over uw rechten en mogelijkheden.