Tijdens een geldige proeftijd mogen zowel werkgever als werknemer de arbeidsovereenkomst per direct beëindigen, zonder opzegtermijn en zonder dat een uitgebreid dossier of een reden nodig is. Toch zijn er grenzen: de proeftijd moet aan de wettelijke eisen van artikel 7:652 BW voldoen en ontslag mag niet discriminerend zijn of in strijd met goed werkgeverschap. Is de proeftijd te lang of niet schriftelijk vastgelegd, dan is het beding ongeldig en geldt het ontslag niet als proeftijdontslag.
Wat is de proeftijd?
De proeftijd is een periode aan het begin van de arbeidsovereenkomst waarin beide partijen kunnen beoordelen of de samenwerking bevalt. In die periode geldt:
- het ontslag hoeft niet met een dossier te worden onderbouwd;
- er is geen opzegtermijn van toepassing;
- ook de werknemer kan per direct vertrekken.
Deze ruime mogelijkheid is echter niet onbegrensd: misbruik van bevoegdheid en discriminatie blijven verboden.
Hoe lang mag een proeftijd duren?
Artikel 7:652 BW stelt grenzen aan de duur van de proeftijd:
- contract korter dan 6 maanden: geen proeftijd toegestaan;
- contract van 6 maanden tot 2 jaar: maximaal 1 maand;
- contract van 2 jaar of langer (en bij onbepaalde tijd): maximaal 2 maanden.
De proeftijd moet bovendien schriftelijk zijn overeengekomen en voor beide partijen even lang zijn. Is de proeftijd langer dan toegestaan of niet schriftelijk vastgelegd, dan is het beding nietig. Het ontslag wordt dan niet als proeftijdontslag aangemerkt en u kunt er met succes tegen opkomen.
Wat mag wel en wat niet?
Binnen een geldige proeftijd is het volgende toegestaan:
- ontslag zonder opgave van reden;
- onmiddellijke beëindiging van het contract.
Niet toegestaan is ontslag dat:
- discriminerend is (bijvoorbeeld vanwege geslacht, leeftijd, afkomst of geloof);
- samenhangt met zwangerschap of met ziekte die verband houdt met de zwangerschap;
- in strijd is met goed werkgeverschap.
Vraagt u uw werkgever om de reden, dan is hij verplicht die schriftelijk te geven.
Uw rechten bij proeftijdontslag
Ook bij een ontslag in de proeftijd heeft u rechten:
- uitbetaling van de gewerkte dagen en van opgebouwde, niet-genoten vakantiedagen;
- mogelijk recht op een WW-uitkering, afhankelijk van uw arbeidsverleden en de reden van het ontslag;
- recht op juridische toetsing als de proeftijd ongeldig is of het ontslag discriminerend.
Blijkt het proeftijdbeding ongeldig, dan kan het ontslag worden vernietigd of kan aanspraak bestaan op loon en schadevergoeding.
Veelgemaakte fouten
In de praktijk gaat het vaak mis door:
- een proeftijd in een contract korter dan zes maanden;
- een te lange proeftijd ten opzichte van de contractduur;
- een proeftijd die niet schriftelijk is vastgelegd;
- ontslag op een verboden grond, zoals zwangerschap of discriminatie.
In al deze gevallen staat u sterker dan u wellicht denkt.
Voorbeelden uit de praktijk
Een werknemer met een contract van vijf maanden kreeg een proeftijd van een maand opgelegd. Omdat een proeftijd bij een contract korter dan zes maanden niet is toegestaan, was het beding ongeldig. In een andere zaak werd een werknemer tijdens de proeftijd ontslagen vanwege zwangerschap; de rechter kende een schadevergoeding toe wegens discriminatie. Een derde werknemer nam tijdens de proeftijd zelf ontslag om elders te beginnen, wat zonder opzegtermijn was toegestaan.
Checklist bij proeftijdontslag
Controleer of de proeftijd schriftelijk én geldig is overeengekomen, of de duur klopt met de contractlengte en of er geen verboden reden achter het ontslag schuilt. Bewaar uw contract en correspondentie en laat bij twijfel uw situatie beoordelen.
Twijfelt u of uw proeftijdontslag wel rechtsgeldig is? Neem gerust contact met ons op voor een snelle controle van uw contract en situatie.