Bij bedrijfseconomisch ontslag mag een werkgever werknemers ontslaan om bedrijfsmatige redenen, maar alleen na voorafgaande toestemming van het UWV. De werkgever moet aantonen dat het ontslag noodzakelijk is, de juiste ontslagvolgorde (het afspiegelingsbeginsel) volgen en serieus onderzoeken of herplaatsing mogelijk is. U houdt daarbij recht op de geldende opzegtermijn en een transitievergoeding.
Wat is bedrijfseconomisch ontslag?
Bij bedrijfseconomisch ontslag beëindigt de werkgever arbeidsovereenkomsten om redenen die in de bedrijfsvoering liggen. Voorbeelden zijn:
- een slechte financiële situatie;
- structurele vermindering van werk;
- bedrijfssluiting of verhuizing;
- organisatorische veranderingen (reorganisatie);
- automatisering of digitalisering waardoor functies verdwijnen.
Het gaat dus niet om persoonlijke redenen zoals disfunctioneren, maar om de situatie van de onderneming.
Toestemming van het UWV
Een werkgever mag werknemers niet zomaar ontslaan. Voor bedrijfseconomisch ontslag is voorafgaande toestemming van het UWV nodig. Het UWV toetst kritisch of de ontslagreden voldoende zwaarwegend is en of de werkgever de juiste procedure volgt. Pas na toestemming mag de werkgever de arbeidsovereenkomst opzeggen, met inachtneming van de opzegtermijn.
Wat moet de werkgever aantonen?
De werkgever draagt de bewijslast. Hij moet onder meer aannemelijk maken dat:
- er daadwerkelijk een bedrijfseconomische oorzaak is, zoals aanhoudende financiële problemen of structureel minder werk;
- de situatie naar verwachting niet binnen 26 weken verbetert, het gaat dus niet om een tijdelijke terugval;
- de juiste ontslagvolgorde wordt gevolgd via het afspiegelingsbeginsel;
- herplaatsing in een andere passende functie binnen een redelijke termijn niet mogelijk is.
Het afspiegelingsbeginsel
De werkgever mag niet zelf kiezen wie wordt ontslagen. Hij moet het afspiegelingsbeginsel toepassen. Daarbij worden werknemers met onderling uitwisselbare functies ingedeeld in leeftijdsgroepen. Binnen elke groep komt wie het laatst in dienst kwam, het eerst voor ontslag in aanmerking, zo blijft de leeftijdsopbouw van het personeelsbestand zoveel mogelijk gelijk. Dit beschermt u tegen willekeur.
Collectief ontslag
Wil de werkgever binnen drie maanden twintig of meer werknemers in één werkgebied ontslaan, dan is sprake van collectief ontslag. Er gelden dan extra verplichtingen: de werkgever moet het UWV en de vakbonden tijdig informeren en met de vakbonden overleggen over de gevolgen en mogelijke oplossingen. Ook gelden er wachttermijnen voordat de ontslagen daadwerkelijk mogen ingaan.
Uw rechten als werknemer
Wordt u bedrijfseconomisch ontslagen, dan heeft u onder meer recht op:
- de geldende opzegtermijn, waarbij de proceduretijd bij het UWV (deels) mag worden afgetrokken;
- een transitievergoeding van een derde maandsalaris per gewerkt jaar;
- toetsing of de werkgever de procedure correct heeft gevolgd.
Weigert het UWV toestemming maar gaat de werkgever toch over tot een vaststellingsovereenkomst, let dan goed op de voorwaarden voordat u tekent: een onnodig getekende beëindiging kan gevolgen hebben voor uw WW-uitkering.
Niet eens met het ontslag?
Verleent het UWV toestemming en bent u het daar niet mee eens, dan kunt u de kantonrechter vragen de arbeidsovereenkomst te herstellen of een billijke vergoeding toe te kennen, bijvoorbeeld als de werkgever ernstig verwijtbaar heeft gehandeld of de procedure niet correct is verlopen.
Dreigt u uw baan te verliezen door een reorganisatie of bedrijfseconomisch ontslag? Neem gerust contact met ons op, dan controleren we of de werkgever de regels juist toepast.