Wanneer mag een werkgever ontslaan om bedrijfseconomische redenen?
Een werkgever mag u alleen om bedrijfseconomische redenen ontslaan als hij vooraf een ontslagvergunning krijgt van het UWV. Het UWV toetst of er sprake is van structurele bedrijfseconomische omstandigheden, of het afspiegelingsbeginsel juist is toegepast en of herplaatsing binnen een redelijke termijn onmogelijk is. Pas als aan al deze voorwaarden is voldaan, mag de werkgever de arbeidsovereenkomst opzeggen. U heeft daarbij in beginsel recht op de transitievergoeding.
Wanneer is sprake van bedrijfseconomisch ontslag?
Van bedrijfseconomisch ontslag kan sprake zijn bij:
- Een structurele omzetdaling of een slechte financiële situatie.
- Noodzakelijke kostenbesparingen.
- Verlies van werk door technologische veranderingen of automatisering.
- Verplaatsing of (gedeeltelijke) sluiting van het bedrijf.
- Organisatorische veranderingen, zoals een fusie of afsplitsing.
Het moet altijd gaan om structurele omstandigheden die naar verwachting langer dan 26 weken aanhouden. Een tijdelijke dip is onvoldoende.
De rol van het UWV
De werkgever moet bij het UWV een ontslagvergunning aanvragen. Het UWV beoordeelt drie kernvragen:
- Zijn de bedrijfseconomische redenen voldoende onderbouwd?
- Is het afspiegelingsbeginsel correct toegepast?
- Is herplaatsing binnen een redelijke termijn mogelijk, eventueel met scholing?
Als werknemer mag u op de aanvraag reageren (verweer voeren). Het is verstandig dit zorgvuldig en tijdig te doen.
Het afspiegelingsbeginsel
Bij het bepalen wie voor ontslag in aanmerking komt, moet de werkgever het afspiegelingsbeginsel toepassen. Daarbij worden werknemers met onderling uitwisselbare functies ingedeeld in leeftijdsgroepen, en binnen elke groep wordt het last in, first out-principe toegepast. Zo wordt voorkomen dat de werkgever willekeurig of selectief ontslaat. Een onjuiste toepassing is een sterk verweer.
Melding bij collectief ontslag
Wilt een werkgever 20 of meer werknemers binnen drie maanden binnen één werkgebied ontslaan om bedrijfseconomische redenen, dan geldt de Wet melding collectief ontslag. De werkgever moet dit melden bij het UWV en de betrokken vakbonden. Zo kunnen werknemers, vakorganisaties en de ondernemingsraad tijdig meedenken over alternatieven, zoals herplaatsing of een sociaal plan.
Welke formulieren zijn nodig?
De werkgever vult bij het UWV gestandaardiseerde formulieren in:
- Deel A: de gegevens van de werkgever en de onderbouwing van de bedrijfseconomische reden.
- Deel B: per werknemer in te vullen, met de persoonlijke en functiegegevens.
- Deel C: aanvullende toelichting waar nodig.
Een onvolledige of onjuist onderbouwde aanvraag kan tot afwijzing leiden.
Uw rechten bij bedrijfseconomisch ontslag
- Transitievergoeding: u heeft in beginsel recht op deze vergoeding bij ontslag op initiatief van de werkgever.
- Verweer: u mag reageren op de UWV-aanvraag en de onderbouwing aanvechten.
- Herplaatsing: de werkgever moet eerst onderzoeken of u elders in de organisatie kunt werken.
- Opzegtermijn: na een verleende vergunning geldt de wettelijke of contractuele opzegtermijn.
Wordt de vergunning toch verleend en bent u het oneens, dan kunt u de zaak voorleggen aan de kantonrechter, bijvoorbeeld als het afspiegelingsbeginsel onjuist is toegepast.
Hoe kunt u zich verweren?
Laat de onderbouwing van de werkgever kritisch toetsen. Vaak schort het aan de financiële cijfers, de uitwisselbaarheid van functies of de herplaatsingsinspanning. Ook een aangeboden vaststellingsovereenkomst is het bekijken waard, maar teken nooit ongezien.
Dreigt u uw baan te verliezen door een reorganisatie? Onze arbeidsrechtadvocaten beoordelen uw positie en helpen u met verweer of onderhandeling. Neem gerust vrijblijvend contact met ons op.