Juridisch Woordenboek
Uitleg van veelgebruikte juridische termen
C
138 termenCAO-loon
Het loon dat is vastgesteld in een collectieve arbeidsovereenkomst.
CAR-verzekering
Een verzekering die alle risico's tijdens de bouw van een project dekt.
Canon
Een canon is een kerkelijke rechtsregel of voorschrift uit het canoniek recht dat de interne normen en organisatie van de Rooms-Katholieke Kerk regelt.
Cao
Een cao is een collectieve arbeidsovereenkomst tussen werkgevers(organisaties) en werknemersorganisaties waarin arbeidsvoorwaarden worden vastgelegd.
Carenzperiode
De wachttijd aan het begin van een verzekering of uitkering waarin geen recht op uitkering bestaat.
Carrouselfraude
Carrouselfraude is een vorm van georganiseerde BTW-fraude waarbij goederen via een keten van bedrijven in verschillende EU-landen circuleren om onterecht BTW terug te vorderen zonder deze af te dragen.
Carry back
Carry back is een fiscale techniek waarbij verliezen uit het lopende jaar worden verrekend met winsten uit voorgaande jaren om een belastingteruggaaf te verkrijgen.
Cash out optie
Een cash out optie is een contractueel recht waarbij een partij aandelen, opties of een belang kan omzetten in contant geld in plaats van in natura.
Casko
Een autoverzekering die schade aan het eigen voertuig dekt.
Cassatie
Cassatie is het buitengewone rechtsmiddel waarbij de Hoge Raad toetst of lagere rechters het recht juist hebben toegepast.
Casus
Een concrete juridische zaak of een rechtsgeleerd voorbeeld ter illustratie van een rechtsvraag.
Causaal verband
Causaal verband is de vereiste juridische relatie tussen een onrechtmatige daad of wanprestatie en de daaruit voortvloeiende schade. Zonder dit verband kan geen aansprakelijkheid worden aangenomen.
Causaliteit in het bestuursrecht
Het verband tussen een onrechtmatig overheidsbesluit en de geleden schade.
Causaliteitstoets
De juridische toets om vast te stellen of er een causaal verband bestaat tussen handeling en schade.
Caveat emptor
Caveat emptor is een Latijns rechtsbeginsel dat 'laat de koper oppassen' betekent. De koper draagt de verantwoordelijkheid voor het onderzoek naar de kwaliteit en geschiktheid van het gekochte goed.
Celstraf
Een vrijheidsstraf waarbij de veroordeelde wordt opgesloten in een penitentiaire inrichting.
Centrale raad van beroep
De Centrale Raad van Beroep is het hoogste bestuursrechtelijke college in Nederland dat oordeelt over geschillen inzake sociale zekerheid, ambtenarenzaken en enkele andere bestuursrechtelijke onderwerpen.
Certificaat
Een certificaat is een officieel document dat de authenticiteit, eigendom of een bepaald feit bevestigt.
Certificering
Het proces waarbij een onafhankelijke instantie bevestigt dat een product, dienst of systeem aan bepaalde normen voldoet.
Certificeringsmerk
Een merk dat aangeeft dat een product of dienst aan bepaalde kwaliteitsnormen voldoet.
Cessie
Cessie is de overdracht van een vordering op naam aan een derde. Dit geschiedt door een akte van cessie gevolgd door mededeling aan de schuldenaar.
Cessie van vordering in procedure
De overdracht van een vordering aan een derde terwijl er een gerechtelijke procedure over die vordering loopt.
Cessio
Cessio is de overdracht van een vordering op naam van de ene crediteur (cedent) aan een andere partij (cessionaris).
Change of control-clausule
Een contractueel beding dat rechten of verplichtingen regelt bij wijziging van zeggenschap over een partij.
Circulaire
Een schriftelijke richtlijn van een overheidsinstantie ter uitleg of toepassing van wetgeving.
Citaatrecht
Het recht om zonder toestemming korte passages uit auteursrechtelijk beschermd werk te citeren.
Civiele procedure
Een gerechtelijke procedure in burgerlijke en handelszaken.
Civielrechtelijk
Betrekking hebbend op het burgerlijk recht, dat de rechtsverhoudingen tussen personen regelt.
Civielrechtelijke sanctie
Een rechtsgevolg in het burgerlijk recht als reactie op onrechtmatig gedrag of wanprestatie.
Claims-made
Een type polis waarbij dekking geldt voor claims die tijdens de looptijd van de verzekering worden ingediend.
Clausule in verzekering
Een bijzondere bepaling in een verzekeringsovereenkomst die de dekking nader specificeert.
Co-ouderschap
Een regeling waarbij gescheiden ouders de zorg voor hun kinderen gelijkwaardig verdelen.
Codicil
Een codicil is een handgeschreven document waarmee de erflater een aanvulling of wijziging aanbrengt op zijn testament, vaak voor het nalaten van specifieke roerende zaken.
Cognitieve schade
Schade aan de cognitieve functies als gevolg van letsel, relevant bij letselschadeclaims.
Collectief beheer
Het gezamenlijk beheer van auteursrechten en naburige rechten door een collectieve beheersorganisatie.
Collectief merk
Een merk dat wordt gebruikt door leden van een vereniging om hun producten of diensten te onderscheiden.
Collectief ontslag
Collectief ontslag is het gelijktijdig beëindigen van arbeidsovereenkomsten met twintig of meer werknemers binnen een periode van drie maanden bij één vestiging. Dit is onderworpen aan de strenge procedure van de Wet melding collectief ontslag (WMCO).
Collectieve aansprakelijkheid
Collectieve aansprakelijkheid is de situatie waarin meerdere personen of entiteiten gezamenlijk en hoofdelijk aansprakelijk worden gehouden voor schade of een verplichting.
Collectieve verzekering
Een verzekering die is afgesloten voor een groep personen, vaak via een werkgever of vereniging.
College van B&W
Het dagelijks bestuur van een gemeente, bestaande uit de burgemeester en wethouders.
Comitologie
Het systeem van comités die de Europese Commissie bijstaan bij het vaststellen van uitvoeringsmaatregelen.
Commanditair kapitaal
Het kapitaal dat door een commanditaire vennoot is ingebracht in een commanditaire vennootschap.
Commanditaire vennoot
Een commanditaire vennoot is een vennoot in een commanditaire vennootschap die slechts aansprakelijk is tot het bedrag van zijn inbreng en geen leidinggevende of vertegenwoordigende taken verricht.
Commanditaire vennootschap
Een commanditaire vennootschap (CV) is een vennootschapsvorm waarbij beherende vennoten onbeperkt aansprakelijk zijn en commanditaire vennoten slechts aansprakelijk tot het bedrag van hun inbreng.
Commerciële overeenkomst
Een overeenkomst gesloten in het kader van beroeps- of bedrijfsactiviteiten.
Commissaris
Een commissaris is een lid van de raad van commissarissen die toezicht houdt op het bestuur van een vennootschap.
Communicatierecht
Het rechtsgebied dat de regulering van telecommunicatie en elektronische communicatie omvat.
Comparitie
Een comparitie is een zitting waarbij partijen en hun advocaten voor de rechter verschijnen om de zaak mondeling toe te lichten en te proberen een schikking te bereiken.
Comparitie na antwoord
Een zitting bij de rechter na de conclusie van antwoord, gericht op het bespreken van de zaak.
Comparitie van partijen
Een mondeling verhoor van partijen door de rechter tijdens een civiele procedure.
Compensatie
Compensatie is een financiële vergoeding die een partij ontvangt ter compensatie van geleden schade of nadeel.
Compensatieregeling transitievergoeding
Regeling waarbij UWV de transitievergoeding compenseert die een werkgever heeft betaald bij ontslag wegens langdurige arbeidsongeschiktheid (slapend dienstverband).
Competentie
Competentie is de wettelijke bevoegdheid van een rechterlijke instantie om een bepaalde zaak te behandelen en te beslissen.
Competentie EU
De bevoegdheid van de Europese Unie om op een bepaald beleidsterrein wetgevend op te treden.
Complicaties
Onverwachte bijwerkingen of gevolgen van een medische behandeling, relevant bij medische aansprakelijkheid.
Compos mentis
Compos mentis is een Latijnse term die aangeeft dat een persoon geestelijk gezond en wilsbekwaam is om rechtsgeldige handelingen te verrichten.
Concernverhouding
De rechtsbetrekking tussen vennootschappen die deel uitmaken van hetzelfde concern.
Concessieovereenkomst
Een concessieovereenkomst is een contract waarbij een overheidsinstantie een private partij het recht verleent om een publieke dienst of infrastructuur te exploiteren, waarbij de concessiehouder het economische risico draagt.
Conclusie van antwoord
De conclusie van antwoord is het schriftelijke verweer van de gedaagde tegen de vordering van de eiser in een civiele procedure.
Conclusie van dupliek
Een conclusie van dupliek is het laatste schriftelijke verweer van de gedaagde op de conclusie van repliek van de eiser in een civiele procedure.
Conclusie van eis
Het onderdeel van de dagvaarding waarin de eiser aangeeft wat hij van de rechter vordert.
Conclusie van repliek
De conclusie van repliek is het schriftelijke stuk waarin de eiser reageert op de conclusie van antwoord van de gedaagde in een civiele procedure.
Concrete schadebegroting
De berekening van schade op basis van de daadwerkelijk geleden verliezen.
Concurrent schuldeiser
Een concurrente schuldeiser is een schuldeiser zonder zekerheidsrecht of wettelijke voorrang die in faillissement naar evenredigheid meedeelt in de boedel.
Concurrente schuldeiser
Een schuldeiser die geen voorrang of zekerheid heeft bij de verdeling van de opbrengst.
Concurrente vordering
Een concurrente vordering is een onbevoorrechte en onzekergestelde schuldvordering in een faillissement die pas na preferente en boedelvorderingen wordt voldaan.
Concurrentiebeding
Een concurrentiebeding is een contractuele bepaling in een arbeidsovereenkomst die de werknemer verbiedt om na beëindiging van het dienstverband concurrerende werkzaamheden te verrichten.
Conditio sine qua non
De conditio sine qua non is de toets waarmee wordt vastgesteld of een gebeurtenis een noodzakelijke voorwaarde was voor het ontstaan van de schade of het gevolg. Zonder die gebeurtenis zou het gevolg niet zijn opgetreden.
Conformiteit
Conformiteit houdt in dat een prestatie of zaak voldoet aan de eisen die in de overeenkomst zijn vastgelegd.
Connexiteit
Het verband tussen twee of meer rechtszaken dat aanleiding kan geven tot voeging of verwijzing.
Consensus
Consensus is de wilsovereenstemming tussen partijen die vereist is voor de geldige totstandkoming van een overeenkomst.
Conservatoir beslag
Een conservatoir beslag is een voorlopige maatregel waarbij een schuldeiser beslag legt op goederen van de schuldenaar om te voorkomen dat deze worden vervreemd of verduisterd voordat een vonnis is verkregen.
Consignatie
Het in bewaring geven van gelden of goederen bij een bewaarder tot de rechthebbende zich meldt.
Consument
Een consument is een natuurlijke persoon die handelt voor doeleinden buiten zijn handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit.
Consumentenkoop
Een consumentenkoop is een koopovereenkomst waarbij de koper een natuurlijke persoon is die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf, terwijl de verkoper dat wel doet.
Consumentenrecht
Het rechtsgebied dat de bescherming van consumenten bij transacties met ondernemers regelt.
Consumentenrecht EU
De Europese regelgeving die een minimumniveau van consumentenbescherming waarborgt in alle EU-lidstaten.
Continuïteit
Het vermogen van een onderneming om haar activiteiten voort te zetten (going concern).
Contra legem
Een handeling, beslissing of bepaling die in strijd is met de geldende wet.
Contra-expertise
Een onafhankelijk onderzoek dat wordt ingesteld om de bevindingen van een eerder deskundigenonderzoek te toetsen.
Contract
Een contract is een bindende overeenkomst tussen twee of meer partijen die wederzijdse rechten en verplichtingen schept. Het is juridisch afdwingbaar en regelt de verhouding tussen partijen.
Contractbreuk
Het niet nakomen van verplichtingen uit een overeenkomst.
Contractduur
De periode waarvoor een overeenkomst is aangegaan.
Contractmanagement
Het systematisch beheren van contracten gedurende hun hele levenscyclus.
Contractonderhandeling
Het proces van onderhandelen over de voorwaarden van een overeenkomst.
Contractovername
De overdracht van een gehele contractuele positie aan een derde partij.
Contractrecht
Het rechtsgebied dat de totstandkoming, inhoud en beëindiging van overeenkomsten regelt.
Contractsduur
De looptijd van een overeenkomst van begin tot einde.
Contractsduur polis
De looptijd van een verzekeringsovereenkomst.
Contractsovername
Contractsovername is de overdracht van een gehele overeenkomst waarbij een derde de rechten en verplichtingen van een contractspartij overneemt.
Contractspartij
Een persoon of entiteit die partij is bij een overeenkomst.
Contractsvrijheid
Contractsvrijheid is het beginsel dat partijen in beginsel vrij zijn om te bepalen of, met wie en onder welke voorwaarden zij een overeenkomst aangaan.
Contractuele aansprakelijkheid
Aansprakelijkheid voor schade die voortvloeit uit de niet-nakoming van een overeenkomst.
Contractuele boete
Een in het contract vastgelegd bedrag dat verschuldigd is bij niet-nakoming.
Contradictoir
Een gerechtelijke procedure waarin beide partijen hun standpunt naar voren kunnen brengen.
Controle
Het toezicht op of de verificatie van de naleving van regels, voorschriften of afspraken.
Controlebevoegdheid
De wettelijke bevoegdheid van een toezichthouder om controles en inspecties uit te voeren.
Contusie
Een kneuzing van weefsel als gevolg van een stomp trauma, relevant bij letselschadezaken.
Conversie
Conversie is de rechtsfiguur waarbij een ongeldige rechtshandeling wordt omgezet in een geldige rechtshandeling die voldoet aan de vereisten van een andere handeling, mits dit aansluit bij de bedoeling van de partijen.
Conversie van aandelen
De omzetting van aandelen van het ene type naar het andere binnen dezelfde vennootschap.
Conversiebepaling
Een conversiebepaling is een contractuele clausule die bepaalt dat een ongeldige of nietige bepaling automatisch wordt omgezet in een geldige bepaling die zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke bedoeling aansluit.
Copyleft
Een licentiemodel waarbij afgeleide werken onder dezelfde vrije licentievoorwaarden moeten worden verspreid.
Copyright
Copyright is het exclusieve recht van de maker van een origineel werk om dat werk te reproduceren, te verspreiden en commercieel te exploiteren.
Copyright-notice
Een vermelding op een werk dat het auteursrechtelijk beschermd is.
Corporate governance
Corporate governance verwijst naar het systeem van regels, praktijken en processen waarmee een onderneming wordt geleid, gecontroleerd en verantwoord.
Corporate governance code
De Corporate governance code is een set principes en best practices voor goed bestuur, toezicht en transparantie in beursvenotootschappen.
Corporate opportunity
De corporate opportunity doctrine houdt in dat bestuurders en commissarissen geen zakelijke kansen mogen benutten die de vennootschap zelf redelijkerwijs zou kunnen nastreven, zonder deze eerst aan de vennootschap aan te bieden.
Corpus delicti
Het corpus delicti is het materiële bewijs of object dat aantoont dat een misdrijf daadwerkelijk is gepleegd.
Correctie Langemeijer
Een juridische constructie waarbij een gedraging die geen inbreuk maakt op een specifiek recht toch onrechtmatig kan zijn.
Correctieve sanctie
Een bestuursrechtelijke sanctie gericht op het beëindigen of ongedaan maken van een overtreding.
Coulance
Het uit welwillendheid toekennen van een vergoeding of tegemoetkoming zonder wettelijke verplichting.
Coulancehalve vergoeding
Een coulancehalve vergoeding is een betaling die uit welwillendheid wordt gedaan zonder dat er een wettelijke of contractuele verplichting bestaat.
Coulancevergoeding
Een financiële vergoeding die uit coulance wordt toegekend zonder erkenning van aansprakelijkheid.
Courtage
Courtage is de vergoeding die een makelaar ontvangt voor bemiddeling bij de totstandkoming van een overeenkomst, zoals bij koop of huur van onroerend goed.
Coöperatie
Een coöperatie is een vereniging met rechtspersoonlijkheid die zich ten doel stelt de economische belangen van haar leden te behartigen door met hen overeenkomsten te sluiten.
Coöptatie
Coöptatie is de benoeming van nieuwe leden van een orgaan, zoals een raad van commissarissen of bestuur, door de zittende leden zelf, zonder inmenging van derden.
Cram down
Een cram down is een rechterlijke bevoegdheid om een herstructureringsplan op te leggen aan tegenstemmende schuldeisers, mits aan wettelijke voorwaarden is voldaan.
Creatieve keuzes
De originele keuzes van een maker die een werk zijn persoonlijk stempel geven en auteursrechtelijke bescherming kunnen opleveren.
Creditering
Het boeken van een bedrag ten gunste van een rekening of het corrigeren van een factuur door middel van een creditnota.
Crediteur
Een crediteur is een persoon of rechtspersoon aan wie een ander geld of een prestatie verschuldigd is.
Crediteurenakkoord
Een crediteurenakkoord is een overeenkomst tussen een schuldenaar en zijn crediteuren waarbij crediteuren instemmen met een (gedeeltelijke) betaling of andere voorwaarden om schulden te regelen.
Crediteurencommissie
Een commissie van schuldeisers die toezicht houdt op het beheer van een faillissementsboedel.
Crediteurenvergadering
Een vergadering van schuldeisers in een faillissementsprocedure.
Crediteursverzuim
De situatie waarin de schuldeiser niet meewerkt aan de nakoming van de verbintenis door de schuldenaar.
Creditnota
Een document waarmee een eerder gefactureerd bedrag geheel of gedeeltelijk wordt gecorrigeerd.
Criminaliteit
Het geheel van gedragingen die door de wet als strafbaar zijn aangemerkt.
Crisisheffing
Een tijdelijke extra heffing die door de overheid wordt opgelegd in tijden van economische crisis.
Cross-class cram down
Een cross-class cram down is een mechanisme waarbij een herstructureringsplan kan worden opgelegd aan klassen van schuldeisers die tegen het plan hebben gestemd, mits aan wettelijke voorwaarden is voldaan.
Culpa
Culpa is een Latijnse juridische term die verwijst naar schuld of nalatigheid zonder opzet. Het vormt de basis voor aansprakelijkheid wegens onzorgvuldig handelen.
Culpa in contrahendo
Culpa in contrahendo verwijst naar de precontractuele aansprakelijkheid die ontstaat door onzorgvuldig of onrechtmatig handelen tijdens contractsonderhandelingen, voordat een overeenkomst tot stand komt.
Cultuurgrond
Grond die wordt gebruikt voor landbouw, tuinbouw of veeteelt.
Cumulatie
Het samenloop van meerdere juridische grondslagen, vorderingen of sancties.
Cumulatie van aansprakelijkheid
De samenloop van contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid voor dezelfde schade.
Curandus
Een persoon die onder curatele is gesteld vanwege geestelijke of lichamelijke toestand.
Curatele
Curatele is een wettelijke maatregel waarbij een meerderjarige onder toezicht wordt gesteld omdat hij niet in staat is zijn eigen belangen te behartigen.
Curator
Een curator is een door de rechtbank benoemde functionaris die in een faillissement het beheer en de vereffening van de boedel verzorgt.
Cybercrime
Criminaliteit die wordt gepleegd met behulp van computers, netwerken of internet.
Taken van de curator
De wettelijke taken en verantwoordelijkheden van een curator in een faillissementsprocedure.
Heeft u juridisch advies nodig?
Plan een gratis adviesgesprek met een van onze specialisten