Juridisch Woordenboek
Uitleg van veelgebruikte juridische termen
D
107 termenDNA-onderzoek
Forensisch onderzoek van biologisch materiaal ter identificatie in strafzaken.
Daad van bekendheid
Een notariële akte waarin een notaris op basis van getuigenverklaringen bepaalde feiten vaststelt die niet uit officiële registers blijken.
Dader
De persoon die een strafbaar feit heeft gepleegd.
Dading
Een dading is een overeenkomst waarbij partijen een bestaand of dreigend geschil beëindigen of voorkomen door wederzijdse toegevingen.
Dagvaarding
Een dagvaarding is een officieel document waarmee een civiele rechtszaak wordt gestart door de gedaagde op te roepen voor de rechter. Het wordt betekend door een deurwaarder en bevat de vordering met de onderliggende feiten en rechtsgronden.
Dagvergoeding
Een vergoeding per dag die wordt uitbetaald bij arbeidsongeschiktheid of als onkostenvergoeding.
Dagwaarde
De waarde van een goed op het moment van schade of taxatie.
Dakopbouw
Een bouwkundige uitbreiding op het dak van een bestaand gebouw.
Databankenrecht
Databankenrecht is het sui generis recht dat de maker van een databank beschermt tegen ongeoorloofde overname van de inhoud. Het biedt een exclusieve bescherming naast het auteursrecht voor substantiële investeringen in het verkrijgen, verifiëren of presenteren van gegevens.
Databankrichtlijn
De EU-richtlijn die bescherming biedt voor databanken via het auteursrecht en het sui generis recht.
Dataprotectie EU
De Europese regelgeving ter bescherming van persoonsgegevens, met name de AVG.
De facto
De facto betekent 'in feite' of 'in de praktijk'. Het verwijst naar een feitelijke situatie die bestaat, ongeacht de formele juridische erkenning.
De jure
De jure betekent 'rechtens' of 'volgens het recht'. Het verwijst naar de formele juridische situatie zoals die wettelijk is vastgelegd.
Deadlock situatie
Een deadlock situatie is een impasse in de besluitvorming binnen een vennootschap waarbij aandeelhouders of bestuurders met gelijke stemrechten geen meerderheid kunnen bereiken.
Debiteur
Een debiteur is de partij die een schuld of financiële verplichting heeft jegens een crediteur.
Debt for equity swap
Een debt-for-equity swap is een transactie waarbij een schuldeiser zijn vordering omzet in aandelen in het kapitaal van de debiteur.
Debtor in possession
Debtor in possession is een begrip uit het Amerikaanse faillissementsrecht waarbij de schuldenaar zelf het beheer over zijn vermogen en onderneming behoudt tijdens een reorganisatieprocedure.
Decharge
Decharge is de goedkeuring door de algemene vergadering van aandeelhouders waarmee bestuurders worden ontslagen van aansprakelijkheid voor hun gevoerde beleid in een bepaald boekjaar.
Decharge bestuur
De goedkeuring door de aandeelhouders van het gevoerde bestuur, waardoor bestuurders worden ontslagen van aansprakelijkheid.
Declaratieplicht
De verplichting om bepaalde informatie of kosten te melden bij een instantie of verzekeraar.
Declaratoir vonnis
Een declaratoir vonnis is een rechterlijke uitspraak die een rechtsverhouding of recht vaststelt, zonder dat de gedaagde tot een prestatie of betaling wordt veroordeeld.
Deelgeschil
Een procedure waarin een specifiek geschilpunt bij letselschade wordt voorgelegd aan de rechter.
Deelneming
Deelneming is de strafrechtelijke betrokkenheid bij een door een ander gepleegd strafbaar feit. Het omvat mededaderschap, doen plegen, uitlokking en medeplichtigheid.
Deelneming in een onderneming
Het houden van aandelen of een belang in een andere vennootschap.
Deeltijdontslag
Deeltijdontslag is de gedeeltelijke beëindiging van een arbeidsovereenkomst, waarbij de werknemer slechts voor een deel van zijn arbeidsuren wordt ontslagen en de rest van het contract in stand blijft.
Dekking
De omvang van de bescherming die een verzekeringsovereenkomst biedt.
Dekkingsgat
Een periode of situatie waarin geen verzekeringssdekking bestaat.
Dekkingsgraad
De verhouding tussen het vermogen van een pensioenfonds en de pensioenverplichtingen.
Dekkingskoop
Een dekkingskoop is een vervangende aankoop die een koper verricht wanneer de oorspronkelijke verkoper zijn leveringsverplichting niet nakomt.
Dekkingsomvang
De reikwijdte van de risico's en gebeurtenissen die door een verzekering worden gedekt.
Delegatie
De overdracht van bevoegdheden door een bestuursorgaan aan een ander orgaan.
Deponeringsplicht
De deponeringsplicht is de wettelijke verplichting voor rechtspersonen om hun jaarrekening en andere documenten binnen de wettelijke termijnen te deponeren bij de Kamer van Koophandel.
Depot
Het in bewaring geven van gelden, effecten of andere waarden bij een instelling.
Depot (merk)
Aanmelding van een merk bij het merkenbureau voor bescherming.
Derdenbeding
Contractueel beding dat rechten toekent aan een derde die geen partij is.
Derdenbescherming
Derdenbescherming is de wettelijke bescherming die derden genieten die te goeder trouw rechten hebben verkregen op basis van een ogenschijnlijk geldige rechtshandeling of registerinschrijving.
Derdenbeslag
Derdenbeslag is een executiemaatregel waarbij een schuldeiser beslag legt op vorderingen of goederen van de schuldenaar die zich bevinden bij een derde, zoals een bank of werkgever.
Derdengeldenrekening
Een derdengeldenrekening is een speciale bankrekening waarop advocaten of notarissen gelden van cliënten of andere derden beheren, strikt gescheiden van hun eigen vermogen.
Derdenrekening
Een derdenrekening is een bankrekening die een advocaat of notaris gebruikt om gelden van cliënten of derden te beheren, apart van het eigen vermogen.
Derogeren
Derogeren betekent het afwijken van een algemene rechtsregel door een bijzondere bepaling.
Derogerende werking
De derogerende werking houdt in dat een latere of specifiekere rechtsnorm de toepassing van een eerdere of algemenere norm uitsluit.
Descente
Plaatsopneming door de rechter voor onderzoek ter plaatse.
Deskundigenbericht
Een deskundigenbericht is een schriftelijk rapport van een door de rechter benoemde deskundige dat technische of gespecialiseerde vragen in een rechtszaak beantwoordt.
Detachering
Terbeschikkingstelling van een werknemer aan een derde partij.
Detentie
Vrijheidsbeneming in het kader van strafrechtelijke vervolging.
Deurwaarder
Openbaar ambtenaar belast met het uitbrengen van exploten en het executeren van vonnissen.
Devolutieve werking
Overdracht van de behandeling van de zaak naar een hogere rechter door het instellen van hoger beroep.
Diefstal
Het wegnemen van een goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort met het oogmerk van wederrechtelijke toeëigening.
Dienstbetrekking
Arbeidsverhouding waarbij een werknemer in dienst is van een werkgever.
Dienstenovereenkomst
Overeenkomst waarbij de ene partij zich verbindt om diensten te verrichten voor de andere partij.
Dienstverband
De formele arbeidsrelatie tussen werkgever en werknemer.
Dienstverlening
Het verlenen van diensten in juridische of commerciële context.
Dienstverrichting
Het feitelijk uitvoeren van diensten binnen een contractuele relatie.
Digitaal bewijsmateriaal
Elektronische gegevens die als bewijs in rechte kunnen dienen.
Digitaal echtscheidingsloket
Online voorziening van de rechtspraak waarmee gescheiden of scheidende ouders gezamenlijk digitaal een ouderschapsplan en verzoek tot echtscheiding kunnen indienen.
Diplomatenclausule
De diplomatenclausule is een bepaling in een huurovereenkomst die de verhuurder het recht geeft om de huur vroegtijdig te beëindigen als hij de woning zelf nodig heeft na terugkeer uit het buitenland.
Directe actie
Recht om rechtstreeks een vordering in te stellen tegen een partij met wie geen contractuele relatie bestaat.
Directe schade
Schade die rechtstreeks voortvloeit uit een schadeveroorzakende gebeurtenis.
Directe werking
Beginsel dat bepalingen van EU-recht rechtstreeks rechten verlenen aan burgers.
Disciplinaire maatregel
Sanctie opgelegd door een tuchtrechtelijk orgaan wegens schending van beroepsregels.
Discretionaire bevoegdheid
Beslissingsvrijheid van een bestuursorgaan bij het nemen van een besluit.
Discriminatieverbod (EU)
EU-rechtelijk verbod op ongelijke behandeling op grond van nationaliteit of andere kenmerken.
Disculpatie
Disculpatie is een contractueel beding waarmee een partij haar aansprakelijkheid voor schade of tekortkomingen uitsluit of beperkt.
Dispensatie
Ontheffing van een wettelijk voorschrift of vereiste in een individueel geval.
Distributieovereenkomst
Een distributieovereenkomst is een contract waarbij een leverancier een distributeur het recht verleent om producten of diensten te verkopen en distribueren binnen een bepaald gebied.
Distributierecht
Rechtsgebied dat de distributie van goederen en diensten via tussenhandelaren reguleert.
Dividend
Dividend is de uitkering van een deel van de winst van een vennootschap aan haar aandeelhouders. Het vormt het rendement op hun aandelenbezit.
Dividendbeleid
Beleid van een vennootschap inzake de uitkering van winst aan aandeelhouders.
Dochtermaatschappij
Een dochtermaatschappij is een vennootschap die onder de zeggenschap staat van een andere vennootschap, de moedermaatschappij, doordat deze laatste meer dan de helft van de stemrechten bezit of anderszins beslissende invloed uitoefent.
Dochtervennootschap
Vennootschap waarvan de aandelen geheel of grotendeels door een moedervennootschap worden gehouden.
Doel
Het doel is de statutaire omschrijving van de activiteiten die een rechtspersoon mag verrichten en het beoogde maatschappelijke nut daarvan.
Doeloverschrijding
Doeloverschrijding is het verrichten van rechtshandelingen door een rechtspersoon die buiten het statutaire doel vallen zoals vastgelegd in de statuten.
Doeltreffendheid
Beginsel dat het EU-recht effectief moet kunnen worden gehandhaafd door nationale rechtsstelsels.
Dolus
Dolus is de Latijnse term voor opzet of de bewuste intentie om een onrechtmatig gevolg te bewerkstelligen. Het begrip is essentieel voor de vaststelling van strafbaarheid en aansprakelijkheid.
Domeinnaam
Internetadres dat dient als identificatie van een website.
Domicilie
De woonplaats van een persoon in juridische zin.
Domiciliekeuze
Aanwijzing van een gekozen woonplaats voor bepaalde rechtshandelingen.
Doorlevering
Levering van een goed door de koper aan een volgende partij in de keten.
Doorlopend krediet
Kredietfaciliteit waarbij de kredietnemer herhaaldelijk tot een maximum bedrag kan opnemen.
Doorprocederen
Voortzetting van een gerechtelijke procedure ondanks een schikkingsaanbod of tussentijdse beslissing.
Doorstart
Een doorstart is het voortzetten van de levensvatbare activiteiten van een failliete onderneming door overdracht van activa aan een nieuwe rechtspersoon.
Doorwerking
Invloed van een hogere rechtsorde op lagere regelgeving of overeenkomsten.
Doorzoeken
Het betreden en doorzoeken van een woning of plaats door opsporingsambtenaren.
Dossiervorming
Het systematisch samenstellen van documenten en informatie ten behoeve van een zaak.
Douane-unie
Economisch samenwerkingsverband met vrij verkeer van goederen en gemeenschappelijk buitentarief.
Draagmoederschap
Overeenkomst waarbij een vrouw een kind draagt ten behoeve van wensouders.
Draagplicht
Verplichting van een hoofdelijk schuldenaar om bij te dragen in de schuld ten opzichte van medeschuldenaren.
Draaideurconstructie
Een draaideurconstructie is een constructie waarbij een persoon na het verlaten van een publieke functie direct overstapt naar een gerelateerde private sectorpositie, of omgekeerd.
Drag along regeling
Een drag along regeling is een bepaling in een aandeelhoudersovereenkomst waarbij meerderheidsaandeelhouders minderheidsaandeelhouders kunnen verplichten hun aandelen mee te verkopen bij een verkoop van de onderneming.
Dreigement
Uiting waarmee iemand een ander een kwaad in het vooruitzicht stelt.
Drempelwaarde
Bedrag waarboven specifieke wettelijke regels van toepassing worden.
Driepartijenovereenkomst
Overeenkomst waarbij drie partijen betrokken zijn met wederzijdse rechten en verplichtingen.
Dringende reden
Een dringende reden is een ernstige gebeurtenis of gedraging die een werkgever rechtvaardigt om een arbeidsovereenkomst onmiddellijk te beëindigen zonder inachtneming van de opzegtermijn.
Dringende spoed
Situatie die onmiddellijk ingrijpen rechtvaardigt zonder de gebruikelijke procedurele waarborgen.
Drugsdelict
Strafbaar feit in verband met de productie, handel of bezit van verdovende middelen.
Dublin-verordening
EU-verordening die bepaalt welke lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek.
Due diligence
Boekenonderzoek en grondige analyse voorafgaand aan een transactie of investering.
Dupliek
Schriftelijk antwoord van de gedaagde op de repliek van de eiser.
Duurovereenkomst
Een duurovereenkomst is een overeenkomst die gedurende een langere periode voortdurende verplichtingen tussen partijen schept, zoals bij huur, arbeid of dienstverlening.
Duurschade
Schade die voortdurend doorloopt zolang de schadeoorzaak voortduurt.
Dwaling
Dwaling is een misvatting over de inhoud of strekking van een overeenkomst die onder voorwaarden kan leiden tot vernietiging ervan.
Dwangakkoord
Gerechtelijke oplegging van een schuldregeling aan weigerende schuldeisers.
Dwangmiddel
Wettelijk middel om naleving van een verplichting af te dwingen.
Dwangsom
Een dwangsom is een door de rechter opgelegde geldboete die verschuldigd is bij niet-naleving van een veroordeling, bedoeld om naleving af te dwingen.
Dwangsom (bestuursrecht)
Financiële prikkel opgelegd door een bestuursorgaan om naleving van een last af te dwingen.
Dwarslaesie
Ernstig letsel aan het ruggenmerg met blijvende gevolgen, relevant bij letselschadeclaims.
Dwingend recht
Dwingend recht zijn wettelijke regels waar partijen niet van mogen afwijken door een overeenkomst.
Heeft u juridisch advies nodig?
Plan een gratis adviesgesprek met een van onze specialisten