Juridisch Woordenboek
Uitleg van veelgebruikte juridische termen
P
135 termenDuur partneralimentatie
De wettelijke maximumduur van de verplichting tot betaling van partneralimentatie.
PTSS
Posttraumatische stressstoornis als gevolg van een traumatische ervaring.
Pacht
Pacht is een bijzondere vorm van huur waarbij landbouwgrond of een agrarisch bedrijf wordt verhuurd. Het biedt de pachter specifieke wettelijke bescherming en is geregeld in Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek.
Pacta sunt servanda
Pacta sunt servanda is het fundamentele rechtsbeginsel dat overeenkomsten moeten worden nagekomen.
Pactum
Een pactum is een Latijnse term voor een bindende overeenkomst of afspraak tussen partijen in het recht.
Pandgever
De pandgever is de partij die een pandrecht vestigt op een roerende zaak of een recht om een vordering van de pandhouder te zekerstellen.
Pandhouder
Een pandhouder is de schuldeiser die een pandrecht heeft op roerende zaken of vorderingen van de schuldenaar als zekerheid voor de nakoming van een vordering.
Pandhouder aandelen
De partij die een pandrecht houdt op aandelen als zekerheid voor een vordering.
Pandovereenkomst
Overeenkomst waarbij een pandrecht wordt gevestigd op een roerende zaak of vordering.
Pandrecht
Pandrecht is een zakelijk zekerheidsrecht op een roerende zaak of een recht, waarmee een schuldeiser bij wanbetaling het recht heeft om het verpande goed te executeren en zijn vordering te verhalen.
Pandrecht bij faillissement
De positie van de pandhouder bij faillissement van de pandgever.
Par conditio creditorum
Par conditio creditorum is het beginsel dat alle schuldeisers in een faillissement of insolventieprocedure gelijk behandeld moeten worden.
Parafering
Het plaatsen van een paraaf op elke pagina van een document ter bevestiging.
Parate executie
Parate executie is het recht van een hypotheek- of pandhouder om bij wanbetaling het onderpand te verkopen zonder voorafgaande rechterlijke uitspraak.
Particuliere huur
Huur van woonruimte van een particuliere verhuurder in de vrije sector.
Partijautonomie
Het beginsel dat partijen vrij zijn om de inhoud van hun overeenkomst te bepalen.
Partijperikelen
Procesrechtelijke complicaties rond de partijen in een geding.
Partneralimentatie
Financiële onderhoudsbijdrage aan de ex-partner na scheiding.
Partnerschapsregistratie
Wettelijke samenlevingsvorm die vergelijkbaar is met het huwelijk.
Passende arbeid
Passende arbeid is werk dat redelijkerwijs van een werknemer kan worden verwacht, rekening houdend met zijn opleiding, ervaring, gezondheid en persoonlijke omstandigheden.
Passiva
Passiva zijn de schulden en verplichtingen van een onderneming of persoon die tegenover de activa staan op de balans.
Patent
Een patent is een exclusief recht dat de overheid verleent aan een uitvinder voor een technische uitvinding, waardoor anderen deze niet zonder toestemming mogen gebruiken, produceren of verkopen.
Pauliana-vordering
Vordering tot vernietiging van rechtshandelingen die schuldeisers benadelen.
Payrolling
Constructie waarbij een payrollbedrijf de formele werkgever is van de werknemer.
Peildatum
De peildatum is de referentiedatum waarop de waarde van goederen of de feitelijke situatie wordt vastgesteld voor juridische berekeningen of beslissingen.
Peilmoment
Het moment waarop een juridische beoordeling of waardering plaatsvindt.
Penalty-clausule
Contractueel beding dat een boete stelt op het niet nakomen van een verplichting.
Penitentiair recht
Rechtsgebied dat de rechten en plichten van gedetineerden regelt.
Pensioen
Inkomen na pensionering opgebouwd via de werkgever of overheid.
Pensioenopbouw
Het opbouwen van pensioenrechten gedurende de loopbaan.
Pensioenrecht EU
Europese regelgeving met betrekking tot pensioenen en grensoverschrijdende pensioenrechten.
Pensioenverevening
Verdeling van tijdens het huwelijk opgebouwd pensioen bij scheiding.
Pensioenverzekeraar
Verzekeraar die pensioenverzekeringen uitvoert.
Per se
Per se is een Latijnse term die aangeeft dat een gedraging of overeenkomst op zichzelf al verboden of onrechtmatig is, zonder dat nadere gevolgen hoeven te worden aangetoond.
Percentage invaliditeit
Het percentage waarmee de arbeidsongeschiktheid wordt uitgedrukt.
Peremptoir stellen
Peremptoir stellen betekent het opleggen van een fatale termijn door de rechter, waarbinnen een proceshandeling moet worden verricht. Bij overschrijding verliest de partij het recht om die handeling alsnog uit te voeren.
Permanente bewoning
Het permanent bewonen van een recreatiewoning in strijd met het bestemmingsplan.
Persona non grata
Een persoon die door een staat als ongewenst wordt verklaard en dient te vertrekken, vooral gebruikt bij buitenlandse diplomaten.
Personeelsbeleid
Het beleid van een werkgever met betrekking tot het beheer van personeel.
Personeelsdossier
Het dossier dat de werkgever bijhoudt over een werknemer.
Personeelshandboek
Document met de interne regels en richtlijnen van een werkgever.
Personeelsvergadering
Een personeelsvergadering is een bijeenkomst van de werkgever met werknemers om bedrijfsaangelegenheden te bespreken of informatie te verstrekken.
Personeelsvertegenwoordiging
Personeelsvertegenwoordiging is de formele vertegenwoordiging van werknemers in een onderneming bij overleg met de werkgever over arbeidsomstandigheden, beleid en reorganisaties.
Persoonlijk letsel
Lichamelijk of geestelijk letsel toegebracht aan een persoon.
Persoonlijke aansprakelijkheid
Aansprakelijkheid van een natuurlijk persoon met zijn privévermogen.
Persoonlijkheidsrecht
Niet-overdraagbare rechten van de maker op zijn werk in het auteursrecht.
Persoonlijkheidsrechten
Persoonlijkheidsrechten zijn de rechten die een persoon beschermen tegen inbreuken op zijn of haar identiteit, privacy en persoonlijke levenssfeer. Ze omvatten onder meer het portretrecht, het recht op eer en goede naam en bescherming tegen ongeoorloofde publicatie van persoonsgegevens.
Petita
Petita zijn de concrete vorderingen of verzoeken die een eiser in een procedure aan de rechter voorlegt.
Petitum
Het petitum is het gevorderde in een dagvaarding of verzoekschrift, waarin de eiser precies aangeeft wat hij van de gedaagde of de rechter verlangt.
Pijnbestrijding
Medische behandeling van pijn, juridisch relevant bij letselschade.
Piraterij
Illegale namaak of verspreiding van auteursrechtelijk beschermd materiaal.
Plaatsopneming
Bezichtiging door de rechter van de plaats waar een geschil betrekking op heeft.
Plagiaat
Plagiaat is het zonder toestemming of bronvermelding overnemen van andermans werk en het presenteren als eigen werk. Het vormt een inbreuk op het auteursrecht.
Pleegouder
Persoon die de verzorging en opvoeding van een kind van een ander op zich neemt.
Pleidooi
Mondelinge toelichting van de standpunten door partijen tijdens een zitting.
Pleitnota
Schriftelijke samenvatting van het pleidooi dat tijdens de zitting wordt voorgedragen.
Plichtsverzuim
Plichtsverzuim is het niet, niet tijdig of niet correct nakomen van een wettelijke of contractuele verplichting.
Ploegendienst
Arbeidspatroon waarbij werknemers in wisselende diensten werken.
Pluraliteit
Pluraliteit is de situatie waarin één gedraging onder meerdere strafbepalingen valt.
Poging tot
Het begin van uitvoering van een misdrijf dat niet is voltooid.
Polis
Het schriftelijke bewijs van een verzekeringsovereenkomst.
Polisblad
Document met de specifieke gegevens van een individuele verzekeringspolis.
Polisvoorwaarden
De algemene en bijzondere voorwaarden die van toepassing zijn op een verzekeringspolis.
Politierechter
Alleensprekende strafrechter die lichtere strafzaken behandelt.
Polytrauma
Ernstig letsel aan meerdere lichaamsregio's, vaak door een ongeval.
Portacabin-arrest
Het Portacabin-arrest is een arrest van de Hoge Raad uit 1997 dat de criteria voor het bestaan van een arbeidsovereenkomst verduidelijkt, met name de gezagsverhouding.
Portretrecht
Portretrecht is het recht van een persoon om te bepalen of en hoe zijn of haar afbeelding openbaar wordt gemaakt.
Positieve boedel
Een positieve boedel is een faillissements- of nalatenschapsboedel waarbij de waarde van de activa de schulden en kosten overtreft.
Possessio
Possessio is de feitelijke macht over een zaak die wordt uitgeoefend met de wil om deze als eigenaar te houden.
Post factum
Post factum betekent 'na het feit' en verwijst naar een handeling of beoordeling die achteraf, na het ontstaan van een gebeurtenis, plaatsvindt.
Postblokkade
Maatregel waarbij de post van een gefailleerde wordt omgeleid naar de curator.
Pre-pack
Een pre-pack is een voorbereidende fase voorafgaand aan een faillissement, waarbij een beoogd curator al wordt betrokken om de doorstart van de onderneming te regelen.
Precontractuele fase
De precontractuele fase is de onderhandelingsperiode voorafgaand aan het sluiten van een overeenkomst, waarin partijen zich moeten houden aan redelijkheid en billijkheid.
Predispositie
Bestaande aanleg of gevoeligheid van het slachtoffer die de schade vergroot.
Preferent schuldeiser
Een preferent schuldeiser is een crediteur die bij faillissement wettelijke voorrang heeft bij de verdeling van de boedelopbrengst.
Preferente aandelen
Aandelen die voorrang geven bij de uitkering van dividend.
Preferente schuld
Vordering die bij faillissement voorrang heeft boven concurrente schulden.
Preferente vordering
Een preferente vordering is een schuldvordering die bij faillissement of beslag wettelijk voorrang heeft boven gewone vorderingen.
Preferentie
Voorrang van een schuldeiser bij de verdeling van de opbrengst.
Prejudiciële procedure
Procedure waarbij een rechter prejudiciële vragen stelt aan een hogere rechterlijke instantie.
Prejudiciële vraag
Rechtsvraag die een rechter voorlegt aan een hogere rechterlijke instantie.
Prejudiciële vraag
Een prejudiciële vraag is een vraag die een lagere rechter stelt aan de Hoge Raad over de uitleg van een rechtsregel om uniformiteit in de rechtspraak te waarborgen.
Preliminair verweer
Verweer dat voorafgaand aan de inhoudelijke behandeling wordt gevoerd.
Premie
Het bedrag dat de verzekeringnemer betaalt voor de verzekeringsdekking.
Premiebetaling
De betaling van de verschuldigde premie door de verzekeringnemer.
Premierestitutie
Terugbetaling van (een deel van) de premie bij tussentijdse beëindiging.
Premievrijstelling
Vrijstelling van premiebetaling bij arbeidsongeschiktheid.
Preventiefunctie
De preventieve werking van het recht om ongewenst gedrag te voorkomen.
Preventieve hechtenis
Hechtenis van een verdachte voorafgaand aan de inhoudelijke behandeling van de strafzaak.
Prijsafspraak
Verboden afspraak tussen concurrenten over de prijs van goederen of diensten.
Prima facie
Prima facie is een Latijnse term die 'op het eerste gezicht' betekent en verwijst naar bewijs of een argument dat op het eerste gezicht voldoende lijkt om een feit of vordering te ondersteunen, tenzij het tegendeel wordt bewezen.
Primair EU-recht
De verdragen die de grondslag vormen van de Europese Unie.
Primair besluit
Het oorspronkelijke besluit van een bestuursorgaan waartegen bezwaar mogelijk is.
Prior art
Alle kennis die openbaar beschikbaar was vóór de indieningsdatum van een octrooi.
Prioriteit
Voorrang van een recht boven andere rechten bij samenloop.
Prioriteitsaandeel
Een prioriteitsaandeel is een aandeel dat de houder bijzondere rechten verleent, zoals voorrang bij dividenduitkering of benoeming van bestuurders, zoals vastgelegd in de statuten.
Privacy
Het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer.
Pro bono
Pro bono is een Latijnse term die verwijst naar het kosteloos verlenen van juridische diensten door advocaten aan cliënten die zich geen professionele bijstand kunnen veroorloven of aan zaken van algemeen belang.
Pro deo
Pro deo is gesubsidieerde rechtsbijstand waarbij een advocaat juridische diensten verleent aan cliënten met onvoldoende financiële middelen, tegen een verlaagd tarief of kosteloos, met overheidsvergoeding.
Pro forma
Een pro forma-zitting is een formele zitting waarbij geen inhoudelijke behandeling van de zaak plaatsvindt, maar slechts procedurele beslissingen worden genomen.
Pro rata
Pro rata is een Latijnse term die 'naar rato' of 'in verhouding' betekent en wordt gebruikt voor een evenredige verdeling of berekening op basis van iemands aandeel of tijd.
Pro-forma bezwaar
Bezwaarschrift dat binnen de termijn wordt ingediend zonder inhoudelijke gronden.
Procederen na faillissement
De mogelijkheden en beperkingen van het voeren van procedures na faillietverklaring.
Proces-verbaal
Officieel verslag van een ambtshandeling door een opsporingsambtenaar of rechter.
Proces-verbaal van oplevering
Een proces-verbaal van oplevering is een officieel document waarin de oplevering van een bouwwerk of project wordt vastgelegd, inclusief de staat ervan en eventuele gebreken.
Procesbelang
Het belang dat een partij heeft bij het voeren van een gerechtelijke procedure.
Procesbesluit
Besluit van een bestuursorgaan of rechtspersoon om een procedure te voeren.
Proceskosten
Proceskosten zijn de kosten die partijen maken tijdens een juridische procedure, zoals griffierechten en advocaatkosten. De rechter kan de verliezende partij veroordelen deze kosten te vergoeden aan de winnaar.
Procesreglement
Regels die de gang van zaken tijdens een gerechtelijke procedure bepalen.
Procesverbaal
Alternatieve schrijfwijze van proces-verbaal.
Procesvolmacht
Specifieke volmacht waarmee een procespartij een advocaat machtigt namens haar in een rechtszaak op te treden.
Procuratie
Procuratie is een bijzondere volmacht waarmee een procuratiehouder bevoegd is om namens een rechtspersoon rechtshandelingen te verrichten, vaak vastgelegd in het handelsregister.
Procuratiehouder
Een procuratiehouder is een door een vennootschap gemachtigde vertegenwoordiger die bevoegd is om de vennootschap te binden aan rechtshandelingen zoals het tekenen van contracten.
Procureur
Voormalige procesbevoegde vertegenwoordiger bij de rechtbank, thans vervangen door de advocaat.
Productaansprakelijkheid
Productaansprakelijkheid is de wettelijke aansprakelijkheid van een producent voor schade die is veroorzaakt door een gebrek in zijn product. Dit geldt ongeacht of er een contractuele relatie bestaat tussen producent en slachtoffer.
Producties
Bewijsstukken die bij een processtuk worden gevoegd.
Productnaam
De naam waaronder een product op de markt wordt gebracht.
Proefperiode
Periode aan het begin van een arbeidsovereenkomst waarin beide partijen onmiddellijk kunnen opzeggen.
Proeftijd
Zie proefperiode; wettelijke regeling van de proeftijd in het arbeidsrecht.
Proeftijd (straf)
Periode waarin een veroordeelde zich aan voorwaarden moet houden bij een voorwaardelijke straf.
Proeftijdbeding
Een proeftijdbeding is een clausule in een arbeidsovereenkomst waarmee een proeftijd wordt overeengekomen, gedurende welke zowel werkgever als werknemer de overeenkomst met onmiddellijke ingang kunnen beëindigen.
Prolongatie
Verlenging van een overeenkomst of termijn.
Proportionaliteitsbeginsel (EU)
EU-beginsel dat maatregelen niet verder mogen gaan dan noodzakelijk voor het beoogde doel.
Proportionele aansprakelijkheid
Aansprakelijkheid naar rato van de waarschijnlijkheid dat de schade door de aangesproken partij is veroorzaakt.
Proportionele causaliteit
Leerstuk waarbij het causaal verband proportioneel wordt vastgesteld bij onzekerheid.
Prorogatie
Overeenkomst tussen partijen om een geschil aan een andere rechter voor te leggen.
Protocollen
Aanvullende verdragen of voorschriften bij een hoofdverdrag of regeling.
Provinciale Staten
Het vertegenwoordigend orgaan van een provincie in Nederland.
Provisie
Vergoeding die een tussenpersoon ontvangt voor het tot stand brengen van een overeenkomst.
Psychisch letsel
Geestelijke schade als gevolg van een traumatische gebeurtenis of onrechtmatig handelen.
Psycholoog
Gezondheidszorgprofessional die psychische klachten diagnosticeert en behandelt.
Publicatieplicht
De publicatieplicht is de wettelijke verplichting voor rechtspersonen om bepaalde informatie, zoals de jaarrekening, openbaar te maken via het Handelsregister.
Publicatierecht
Het recht om een werk openbaar te maken of te publiceren.
Publiekrecht
Publiekrecht is het geheel van rechtsregels dat de verhouding tussen de overheid en burgers regelt, met inbegrip van staatsrecht, bestuursrecht en strafrecht.
Puntenstelsel
Systeem voor het vaststellen van de maximale huurprijs van sociale huurwoningen.
Heeft u juridisch advies nodig?
Plan een gratis adviesgesprek met een van onze specialisten