Juridisch Woordenboek
Uitleg van veelgebruikte juridische termen
R
129 termenROZ-model
Standaard huurovereenkomst opgesteld door de Raad voor Onroerende Zaken.
Raad van Europa
Internationale organisatie voor de bescherming van mensenrechten en democratie in Europa.
Raad van State
Hoog college van staat dat adviseert over wetgeving en bestuursgeschillen beslist.
Raad van bestuur
Het dagelijks bestuur van een vennootschap of instelling.
Raad van commissarissen
De raad van commissarissen is het toezichthoudende orgaan van een vennootschap. Zij houdt toezicht op het bestuur en adviseert daarover.
Raad voor de Kinderbescherming
Overheidsorgaan dat de belangen van kinderen beschermt in juridische procedures.
Raadkamer
Besloten zitting van de rechter voor de behandeling van bepaalde verzoeken.
Raadsman
Advocaat die een verdachte bijstaat in een strafzaak.
Raamovereenkomst
Een raamovereenkomst is een contract waarin partijen de algemene voorwaarden vastleggen voor toekomstige specifieke overeenkomsten of opdrachten.
Rang van een vordering
De positie van een vordering in de rangorde van schuldeisers.
Rangorde
De volgorde waarin schuldeisers worden voldaan bij executie of faillissement.
Rangregeling
Gerechtelijke procedure om de rangorde van schuldeisers vast te stellen.
Ratificatie
Formele goedkeuring van een internationaal verdrag door een staat.
Ratio decidendi
De ratio decidendi is het juridische kernprincipe of de rechtsregel waarop een rechterlijke beslissing daadwerkelijk berust en die bindend precedent kan vormen.
Ratio legis
De ratio legis is de onderliggende reden of het doel dat de wetgever voor ogen had bij het vaststellen van een wettelijke bepaling.
Re-integratieplicht
De verplichting van werkgever en werknemer om te werken aan terugkeer na ziekte.
Reanimatie
Medische handeling om de hartslag en ademhaling te herstellen, juridisch relevant bij wilsverklaring.
Rebus sic stantibus
Rebus sic stantibus is een rechtsbeginsel dat contracten kan wijzigen of beëindigen bij onvoorziene en ingrijpende veranderingen in de omstandigheden.
Recht aan order
Een vorderingsrecht dat is vastgelegd in een orderpapier en overdraagbaar is door endossement.
Recht van overpad
Het recht van overpad is een erfdienstbaarheid die de eigenaar van een erf het recht geeft om over het erf van een ander te gaan om zijn eigen erf te bereiken of te verlaten.
Rechtbank
De rechterlijke instantie die in eerste aanleg oordeelt over civiele, straf- en bestuursrechtelijke zaken.
Rechtbank (insolventie)
De rechtbank die bevoegd is om faillissementen en schuldsaneringen uit te spreken.
Rechter-commissaris (faillissement)
Rechter die toezicht houdt op het beheer en de vereffening van een faillissement.
Rechtmatige daad
Handeling die in overeenstemming is met het recht en geen onrechtmatig karakter heeft.
Rechtmatigheid
De eigenschap van een handeling of besluit om in overeenstemming te zijn met het recht.
Rechtsbijstand
Professionele juridische hulp bij het behartigen van rechtsbelangen.
Rechtsbijstand in strafzaken
Het recht op juridische bijstand door een advocaat in strafzaken.
Rechtsbijstandverzekering
Verzekering die de kosten van juridische bijstand dekt.
Rechtsbronnen
De bronnen waaruit het recht voortkomt, zoals wetgeving, verdragen en jurisprudentie.
Rechtsgebied
Een afgebakend onderdeel van het recht, zoals privaatrecht of strafrecht.
Rechtsgevolg
Het rechtsgevolg is het gevolg dat volgens het recht voortvloeit uit een rechtshandeling of een juridisch relevant feit.
Rechtsgrond
De rechtsgrond is de wettelijke of juridische basis waarop een vordering, beslissing of rechtshandeling steunt.
Rechtshulp
Wederzijdse juridische bijstand tussen staten bij strafrechtelijke procedures.
Rechtshulpverdrag
Verdrag tussen staten over wederzijdse rechtshulp in strafzaken.
Rechtsmacht
Rechtsmacht is de bevoegdheid van een rechterlijke instantie om een geschil te behandelen en daarover een bindende uitspraak te doen. Het bepaalt of een Nederlandse rechter bevoegd is in een concrete zaak.
Rechtsmiddel
Middel waarmee een partij een rechterlijke uitspraak kan aanvechten.
Rechtsmiddelen curator
De bevoegdheden van de curator om namens de boedel rechtsmiddelen in te stellen.
Rechtspersoon
Een rechtspersoon is een door de wet erkende entiteit die zelfstandig rechten en plichten kan uitoefenen, los van de natuurlijke personen die haar vormen.
Rechtspersoonlijkheid
De eigenschap waardoor een entiteit drager kan zijn van rechten en plichten.
Rechtspleging
De wijze waarop het recht door rechterlijke instanties wordt toegepast en gehandhaafd.
Rechtspraak
Het geheel van rechterlijke instanties en hun uitspraken.
Rechtstreekse werking
Het beginsel dat bepalingen van verdragen of EU-recht direct rechten verlenen aan burgers.
Rechtsverhouding
Een door het recht beheerste verhouding tussen twee of meer personen.
Rechtsverkrachting
Rechtsverkrachting is een niet-wettelijke term die verwijst naar misbruik van juridische macht of positie om een seksuele handeling af te dwingen.
Rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst
Wettelijk vermoeden dat een arbeidsrelatie een arbeidsovereenkomst is wanneer wekelijks of gemiddeld maandelijks arbeid wordt verricht tegen een bepaalde beloning, tenzij het tegendeel wordt bewezen.
Rechtsverwerking
Rechtsverwerking is het verlies van een recht doordat de rechthebbende door eigen gedragingen of nalatigheid bij de wederpartij het gerechtvaardigde vertrouwen heeft gewekt dat het recht niet (meer) zal worden uitgeoefend.
Rechtszekerheid
Het beginsel dat het recht voorspelbaar, kenbaar en stabiel moet zijn.
Recidive
Het opnieuw plegen van een strafbaar feit na eerdere veroordeling.
Reclameren
Reclameren is het tijdig en duidelijk kenbaar maken van een klacht over een gebrek in een product of dienst aan de wederpartij.
Reconventie
Een tegenvordering die de gedaagde instelt tegen de eiser in dezelfde procedure.
Recreatiewoning
Woning bestemd voor recreatief verblijf en niet voor permanente bewoning.
Rectificatie
Rectificatie is het herstellen van een kennelijke fout in een rechterlijke uitspraak of ander officieel document zonder de inhoudelijke strekking te wijzigen.
Reddingspoging
Poging om schade te beperken of een persoon in nood te hulp te komen.
Redelijk vermoeden
Vermoeden gebaseerd op feiten en omstandigheden dat een strafbaar feit is gepleegd.
Redelijke kosten
Kosten die in verhouding staan tot het doel waarvoor zij worden gemaakt.
Redelijkheid en billijkheid
Redelijkheid en billijkheid is een algemeen rechtsbeginsel dat partijen in een rechtsverhouding verplicht zich jegens elkaar te gedragen volgens de eisen van redelijkheid en billijkheid.
Referte
Verwijzing naar een standpunt of beslissing zonder zich daarvoor of daartegen uit te spreken.
Reflexwerking
Reflexwerking is de indirecte invloed van niet-rechtstreeks werkende Europese bepalingen op de uitleg van nationaal recht. Nationale rechters interpreteren het nationale recht conform de doelstellingen van EU-richtlijnen.
Reformatio in peius
Het verbod om in hoger beroep een slechtere uitkomst te krijgen dan in eerste aanleg.
Regiebasis
Regiebasis is een contractvorm waarbij de aannemer het werk uitvoert onder leiding van de opdrachtgever en wordt betaald op basis van de werkelijk gemaakte kosten plus een vergoeding.
Regieovereenkomst
Een regieovereenkomst is een overeenkomst waarbij de aannemer het werk uitvoert tegen vergoeding van de daadwerkelijk gemaakte kosten voor arbeid en materialen, vermeerderd met een regievergoeding.
Register
Openbaar of officieel overzicht waarin bepaalde rechtsfeiten worden vastgelegd.
Registerplicht
Wettelijke verplichting om bepaalde gegevens in een register in te schrijven.
Registratiesysteem
Georganiseerd systeem voor het vastleggen en bewaren van gegevens.
Regres
Het recht om betaalde schadevergoeding of kosten terug te vorderen van een derde.
Regresmogelijkheid
De mogelijkheid om betaalde bedragen terug te vorderen van een medeschuldenaar.
Regresrecht
Het wettelijk recht om betaalde schadevergoeding te verhalen op de aansprakelijke partij.
Regresvordering
Een regresvordering is de vordering die een partij heeft op een ander om een bedrag terug te krijgen dat zij namens of voor die ander heeft betaald.
Rehabilitatie
Herstel van rechten en goede naam na een strafrechtelijke veroordeling.
Reisovereenkomst
Overeenkomst waarbij een reisorganisator zich verbindt een reis te verzorgen.
Rekening en verantwoording
De verplichting om rekenschap af te leggen over gevoerd beheer.
Rekening-courant
Bankrekening voor het dagelijkse betalingsverkeer.
Rekening-courant in faillissement
De behandeling van rekening-courantverhoudingen bij faillissement.
Rekest
Een verzoekschrift gericht aan een rechterlijke instantie.
Relatiebeding
Een relatiebeding is een contractuele bepaling in een arbeidsovereenkomst die de werknemer verbiedt om na beëindiging van het dienstverband zakelijke contacten te leggen met relaties van de werkgever.
Relatieve bevoegdheid
Bepaalt welke rechter binnen een bepaald rechtsgebied bevoegd is.
Relatieve competentie
De bevoegdheid van een bepaalde rechter op basis van geografische criteria.
Relativiteitsbeginsel
Het relativiteitsbeginsel houdt in dat een geschonden rechtsnorm alleen bescherming biedt tegen schade of belangen die de norm specifiek beoogt te beschermen.
Relativiteitsvereiste
Vereiste dat de geschonden norm strekt tot bescherming van de gelaedeerde.
Renovatie
Ingrijpende verbetering of vernieuwing van een gebouw of woning.
Rente
Vergoeding voor het gebruik van geld gedurende een bepaalde periode.
Rentegratie
Het proces van terugkeer van een werknemer in het arbeidsproces na ziekte of arbeidsongeschiktheid.
Renvooiprocedure
De renvooiprocedure is het mechanisme in het internationaal privaatrecht waarbij een rechter de verwijzingsregels van een buitenlands rechtsstelsel volgt, wat kan leiden tot een terugverwijzing naar het Nederlandse recht.
Reorganisatie
Ingrijpende wijziging in de structuur of organisatie van een onderneming.
Reorganisatie in faillissement
Herstructurering van een onderneming binnen het kader van een faillissementsprocedure.
Reorganisatiewaarde
De reorganisatiewaarde is de geschatte opbrengst van een onderneming bij voortzetting in herstructurering, in tegenstelling tot de lagere liquidatiewaarde bij verkoop van activa.
Repertorium
Register dat door een notaris of deurwaarder wordt bijgehouden van verleden akten.
Repliek
Het schriftelijk antwoord van de eiser op de conclusie van antwoord.
Reproductie
Het verveelvoudigen van een werk in het kader van het auteursrecht.
Reproductierecht
Het exclusieve recht van de maker om zijn werk te verveelvoudigen.
Reprorecht
Reprorecht is het recht van auteurs en uitgevers op een vergoeding voor het reproduceren van hun werken via fotokopieën of digitale middelen.
Reputatieschade
Reputatieschade is de aantasting van de goede naam of het imago van een persoon of rechtspersoon door onrechtmatige uitlatingen of handelingen van een ander. Dit kan leiden tot zowel immateriële als financiële schade.
Requisitoir
Het slotbetoog van de officier van justitie in een strafzaak.
Res
Res is een Latijnse term die in het recht 'zaak' of 'goed' betekent en verwijst naar objecten die onderwerp kunnen zijn van juridische rechten.
Res iudicata
Res iudicata, of gezag van gewijsde, betekent dat een definitieve rechterlijke uitspraak bindend is en dezelfde zaak tussen dezelfde partijen niet opnieuw kan worden voorgelegd.
Res nullius
Res nullius is een Latijnse term die verwijst naar een zaak die aan niemand toebehoort en daarom vrij is om te worden toegeëigend.
Reservefonds
Fonds dat wordt aangehouden voor toekomstige uitgaven of onvoorziene kosten.
Reservering
Het apart zetten van gelden of middelen voor een bepaald doel.
Restitutie
Teruggave van een eerder betaald bedrag of geleverde prestatie.
Restitutierisico
Het restitutierisico is het risico dat een partij een ontvangen betaling of prestatie moet teruggeven als de juridische grondslag daarvoor later vervalt of wordt vernietigd.
Resultaatsverplichting
Verbintenis waarbij de schuldenaar een bepaald resultaat moet bereiken.
Retentie
Het recht om een zaak van een ander onder zich te houden tot een vordering is voldaan.
Retentierecht
Het retentierecht is het recht van een schuldeiser om een zaak van de schuldenaar onder zich te houden totdat diens vordering is voldaan.
Retentierecht in faillissement
De werking van het retentierecht bij faillissement van de schuldenaar.
Retrocessie
Retrocessie is het door een herverzekeraar verder herverzekeren van een eerder aanvaard risico bij een derde herverzekeraar. Dit verdeelt het risico in de verzekeringsketen.
Revalidatie
Medische behandeling gericht op herstel van lichamelijke of geestelijke functies.
Richtlijn
EU-rechtshandeling die lidstaten verplicht een bepaald resultaat te bereiken.
Rijden onder invloed
Het besturen van een voertuig terwijl men onder invloed is van alcohol of drugs.
Rijksoverheid
De centrale overheid van het Koninkrijk der Nederlanden.
Risicoaansprakelijkheid
Aansprakelijkheid die bestaat ongeacht schuld of verwijtbaarheid.
Risicoaansprakelijkheid
Risicoaansprakelijkheid is een vorm van aansprakelijkheid waarbij de veroorzaker van schade aansprakelijk is zonder dat schuld of nalatigheid hoeft te worden bewezen.
Risicoaanvaarding
Het bewust aanvaarden van een risico waardoor de aansprakelijkheid kan worden beperkt.
Risicoanalyse
Systematische beoordeling van risico's en hun mogelijke gevolgen.
Risicodekking
De mate waarin een verzekering bescherming biedt tegen bepaalde risico's.
Risicopremie
Het deel van de verzekeringspremie dat de dekking van het risico vergoedt.
Risicoregeling
Een risicoregeling is een regeling waarbij een werkgever ervoor kiest om zelf het financiële risico te dragen voor loondoorbetaling bij ziekte of arbeidsongeschiktheid, in plaats van premies af te dragen aan het UWV.
Roekeloosheid
Bewust onverantwoord handelen met ernstig risico op schade.
Roerende zaak
Een roerende zaak is een zaak die verplaatst kan worden zonder schade aan zichzelf of de grond. Dit staat tegenover onroerende zaken zoals grond en gebouwen.
Rogatoire commissie
Verzoek van een rechter aan een buitenlandse rechter om een proceshandeling te verrichten.
Rolzitting
Zitting waarop procedurele beslissingen worden genomen in civiele zaken.
Rome I-Verordening
EU-verordening over het toepasselijk recht op contractuele verbintenissen.
Rome II-Verordening
EU-verordening over het toepasselijk recht op niet-contractuele verbintenissen.
Rompovereenkomst
Basisovereenkomst die de hoofdlijnen vastlegt voor toekomstige transacties.
Royalties
Vergoeding voor het gebruik van intellectuele eigendom of exploitatierechten.
Royement
Het doorhalen van een inschrijving in een register of het beëindigen van een lidmaatschap.
Rughernia
Een aandoening waarbij een tussenwervelschijf uitpuilt en op een zenuw drukt.
Rugklachten
Pijnklachten aan de rug die kunnen leiden tot letselschadeclaims.
Rugletsel
Lichamelijke beschadiging aan de rug als gevolg van een ongeval of incident.
Ruiling
Overeenkomst waarbij partijen zaken aan elkaar overdragen.
Heeft u juridisch advies nodig?
Plan een gratis adviesgesprek met een van onze specialisten