Juridisch Woordenboek

de juridische verplichting om schade die aan een ander is toegebracht te vergoeden. Aansprakelijkheid kan ontstaan uit overeenkomst (wanprestatie), uit de wet (onrechtmatige daad), of op basis van risico.

Aansprakelijkheidsbeperking

Een contractueel beding dat de aansprakelijkheid van een partij beperkt.

Aansprakelijkheidsgrondslag

De juridische grond waarop een vordering tot schadevergoeding wordt gebaseerd.

Aansprakelijkheidsverzekering

Aanstellingskeuring

Een medisch onderzoek voorafgaand aan indiensttreding.

Aanvaarding

Aanvang termijn

Het moment waarop een wettelijke of contractuele termijn begint te lopen.

Aanvraag

Een verzoek aan een bestuursorgaan om een besluit te nemen.

Aanvraag octrooi

Een verzoek om octrooibescherming voor een uitvinding.

Aanvullend recht

Wettelijke regels die gelden tenzij partijen anders overeenkomen.

Aanwijzing

Een bindende instructie van een bestuursorgaan of toezichthouder.

Aanzegging

Aanzegverplichting

Aard- en nagelvast

Ab initio

Absolute bevoegdheid

Absolute competentie

De bevoegdheid van een bepaald type rechterlijk college om van een zaak kennis te nemen.

Absolute meerderheid

Absolute priority rule

Absoluut recht

Abstracte schadebegroting

Een methode om schade te berekenen op basis van objectieve maatstaven, onafhankelijk van de werkelijke kosten.

Acceptatie

De aanvaarding van een aanbod waardoor een overeenkomst tot stand komt.

Accountant

Een financieel deskundige die jaarrekeningen controleert en financieel advies geeft.

Accountantsverklaring

Achteraf bezien

Beoordeling van een situatie met kennis die pas achteraf beschikbaar was.

Achtervolgingsschade

Schade die ontstaat tijdens een achtervolging door politie of andere hulpdiensten.

Acquis communautaire

Het geheel van EU-wetgeving, rechtspraak en verdragen dat bindend is voor alle lidstaten.

Actieve openbaarmaking

Het uit eigen beweging openbaar maken van overheidsinformatie.

Actio pauliana

Activa

Activa en passiva

De bezittingen (activa) en schulden (passiva) van een onderneming.

Actualiteitswaarde

De huidige waarde van een goed of recht op het moment van beoordeling.

Ad hoc

Ad interim

Addendum

Ademanalyse

Een test om het alcoholgehalte in het bloed te meten via de uitgeademde lucht.

Adequate veroorzaking

Een causaliteitsleer waarbij alleen voorzienbare gevolgen worden toegerekend.

Administratieplicht

Administratieve rechter

Adoptie

De wettelijke opneming van een kind in een gezin als eigen kind.

Advocaat

Een juridisch geschoold persoon die bevoegd is om cliënten bij te staan in rechtszaken.

Advocaat-generaal (EU)

Een lid van het Hof van Justitie van de EU dat onafhankelijke juridische adviezen (conclusies) geeft.

Afbeeldingsrecht

Het recht van een persoon om te bepalen of en hoe zijn portret wordt gepubliceerd.

Afdrachtbelasting

Belasting die door een derde wordt ingehouden en afgedragen aan de Belastingdienst.

Afdreiging

Affectieschade

Immateriële schadevergoeding voor naasten van een slachtoffer met ernstig letsel of overlijden.

Afgeleide schade

Afgifte

Het overdragen of ter beschikking stellen van een zaak of document.

Afhankelijk recht

Afkoelingsperiode

Afkoelingsperiode (faillissement)

Een periode waarin derden hun rechten op goederen in de failliete boedel niet kunnen uitoefenen.

Afkoop huur

Een overeenkomst waarbij de huurder een vergoeding betaalt om voortijdig uit het huurcontract te stappen.

Afkoop verzekering

Het voortijdig beëindigen van een levensverzekering tegen uitkering van de afkoopwaarde.

Afkoopsom

Een eenmalige vergoeding bij beëindiging van een overeenkomst of dienstverband.

Afnameverplichting

De contractuele verplichting om een bepaalde hoeveelheid goederen of diensten af te nemen.

Afschrijving

Het systematisch verdelen van de aanschafkosten van een actief over de gebruiksduur.

Afspiegelingsbeginsel

Afstamming

De juridische vaststelling van de familierechtelijke betrekking tussen ouder en kind.

Aftermarket

De markt voor vervangende onderdelen, accessoires en diensten na verkoop van het hoofdproduct.

Aftrekpost

Een bedrag dat van het belastbaar inkomen mag worden afgetrokken.

Afvloeiingsregeling

Afwikkeling faillissement

Het proces van verdeling van de failliete boedel en beëindiging van het faillissement.

Agendarecht

Het recht van aandeelhouders om onderwerpen op de agenda van de algemene vergadering te plaatsen.

Agenderingsrecht

Agentuurovereenkomst

Akkoord

Een overeenkomst tussen schuldenaar en schuldeisers over gedeeltelijke betaling van schulden.

Akkoordprocedure

De gerechtelijke procedure voor het aanbieden en goedkeuren van een akkoord.

Akte

Akte van levering

Algemeen verbindend voorschrift

Een besluit van een bestuursorgaan dat voor iedereen bindend is, zoals een verordening.

Algemene bekendheid

Feiten die zo algemeen bekend zijn dat ze niet bewezen hoeven te worden in een rechtszaak.

Algemene titel

Algemene vergadering

Algemene vergadering van aandeelhouders (AvA)

Het hoogste orgaan van een vennootschap waar aandeelhouders besluiten nemen.

Algemene voorwaarden

Algemene wet bestuursrecht

Algemene wet bestuursrecht (Awb)

De Nederlandse kaderwet die het algemene bestuursrecht regelt.

Algemene zorgvuldigheidsnorm

De norm die vereist dat men in het maatschappelijk verkeer zorgvuldig handelt.

Alimentatie

Alimentatiebeschikking

Een rechterlijke uitspraak die de hoogte en duur van alimentatie vaststelt.

Alimentatiefraude

Het opzettelijk verstrekken van onjuiste informatie om alimentatieverplichtingen te ontduiken.

Alimentatieplicht

De wettelijke verplichting om bij te dragen in het levensonderhoud van een ex-partner of kind.

All-in huurprijs

Een huurprijs die zowel de kale huur als de servicekosten omvat.

All-risk verzekering

Een verzekering die alle schaden dekt behalve expliciet uitgesloten risico's.

Allocatie

De toewijzing of verdeling van middelen, rechten of verplichtingen.

Allocatiefunctie

Alternatieve causaliteit

Situatie waarin schade door een van meerdere personen is veroorzaakt, maar niet vaststaat door wie.

Alternatieve geschilbeslechting

Methoden om geschillen op te lossen buiten de rechter om, zoals mediation en arbitrage.

Alternatieve straf

Een straf die in de plaats komt van een gevangenisstraf, zoals een taakstraf.

Ambtenarenrecht

Ambtshalve aanvulling

Het door de rechter uit eigen beweging aanvullen van rechtsgronden of feiten.

Ambtsmisdrijf

Een strafbaar feit gepleegd door een ambtenaar in de uitoefening van zijn functie.

Amicus curiae

Amputatie

Het chirurgisch verwijderen van een ledemaat of lichaamsdeel.

Anciënniteitsbeginsel

Animus

Annuleringsbeding

Annuleringskosten

Kosten die in rekening worden gebracht bij het annuleren van een overeenkomst of reservering.

Anti-speculatiebeding

Anticipatie-arrest

Een rechterlijke uitspraak die vooruitloopt op toekomstige wetgeving.

Appartementseigenaar

Appartementsrecht

Appeldagvaarding

Appellant

Appeltermijn

De wettelijke termijn waarbinnen hoger beroep moet worden ingesteld.

Appelverbod

Een wettelijke bepaling die hoger beroep tegen een uitspraak uitsluit.

Arbeidsinspectie

De overheidsinstantie die toezicht houdt op naleving van arbeidswetgeving.

Arbeidsmarkt

Het geheel van vraag en aanbod van arbeid.

Arbeidsomstandighedenwet

Arbeidsongeschikt

Arbeidsongeschiktheidsschade

Financiële schade als gevolg van arbeidsongeschiktheid door letsel of ziekte.

Arbeidsongeval

Een ongeval dat plaatsvindt tijdens of in verband met het werk.

Arbeidsovereenkomst

een overeenkomst waarbij de werknemer zich verbindt om persoonlijk arbeid te verrichten voor de werkgever, onder diens gezag, in ruil voor loon. De drie kernelementen zijn: arbeid, loon en gezagsverhouding.