Słownik Prawniczy

DNA-onderzoek

Badanie DNA

Badanie kryminalistyczne materiału biologicznego w celu identyfikacji w sprawach karnych.

Daad van bekendheid

Akt poświadczenia znanych faktów

Akt notarialny, w którym notariusz na podstawie oświadczeń świadków stwierdza określone fakty niewynikające z urzędowych rejestrów.

Dader

Sprawca

Osoba, która popełniła przestępstwo.

Dading

ugoda

Ugoda jest umową, na mocy której strony, dokonując wzajemnych ustępstw, kończą lub zapobiegają istniejącemu lub grożącemu sporowi.

Dagvaarding

Pozew

Pozyw jest oficjalnym dokumentem, za pomocą którego wszczyna się postępowanie cywilne poprzez wezwanie pozwanego przed sąd. Jest doręczany przez komornika sądowego i zawiera żądanie wraz z uzasadniającymi je faktami oraz podstawami prawnymi.

Dagvergoeding

Dieta dzienna

Wypłata dzienna z tytułu niezdolności do pracy lub jako zwrot kosztów.

Dagwaarde

Wartość bieżąca

Wartość dobra w momencie szkody lub wyceny.

Dakopbouw

Nadbudowa dachu

Rozbudowa konstrukcyjna na dachu istniejącego budynku.

Databankenrecht

Prawo do baz danych

Prawo do baz danych jest prawem sui generis chroniącym producenta bazy danych przed nieuprawnionym przejęciem jej zawartości. Zapewnia ono ochronę wyłączną obok prawa autorskiego dla znaczących inwestycji poniesionych na pozyskanie, weryfikację lub prezentację danych.

Databankrichtlijn

Dyrektywa o bazach danych

Dyrektywa UE zapewniająca ochronę baz danych poprzez prawo autorskie i prawo sui generis.

Dataprotectie EU

Ochrona danych UE

Europejskie przepisy chroniące dane osobowe, w szczególności RODO.

De facto

faktycznie

De facto oznacza „w rzeczywistości” lub „w praktyce”. Odnosi się do sytuacji faktycznej istniejącej niezależnie od formalnego uznania prawnego.

De jure

de iure

De jure oznacza „z mocy prawa” lub „zgodnie z prawem”. Odnosi się do formalnej sytuacji prawnej ustalonej w przepisach prawa.

Deadlock situatie

Sytuacja deadlocku

Sytuacja deadlock oznacza impas w procesie podejmowania uchwał w spółce, w którym akcjonariusze lub członkowie zarządu dysponujący równymi prawami głosu nie mogą osiągnąć wymaganej większości.

Debiteur

Dłużnik

Dłużnik jest stroną, która ma dług lub zobowiązanie finansowe wobec wierzyciela.

Debt for equity swap

Zamiana długu na kapitał własny

Debt-for-equity swap jest transakcją, w ramach której wierzyciel zamienia swoją wierzytelność na akcje w kapitale dłużnika.

Debtor in possession

Dłużnik w posiadaniu

„Debtor in possession” to pojęcie z amerykańskiego prawa upadłościowego, zgodnie z którym dłużnik zachowuje samodzielnie zarząd nad swoim majątkiem i przedsiębiorstwem w trakcie postępowania reorganizacyjnego.

Decharge

Absolutorium

Absolutorium stanowi zatwierdzenie przez walne zgromadzenie akcjonariuszy, na mocy którego członkowie zarządu zostają zwolnieni z odpowiedzialności za sprawowany przez nich zarząd w danym roku obrotowym.

Decharge bestuur

Absolutorium dla zarządu

Zatwierdzenie przez akcjonariuszy zarządzania zarządu, zwalniające członków zarządu z odpowiedzialności.

Declaratieplicht

Obowiązek deklaracyjny

Obowiązek zgłoszenia określonych informacji lub kosztów organowi lub ubezpieczycielowi.

Declaratoir vonnis

Wyrok deklaratoryjny

Wyrok deklaratoryjny to orzeczenie sądowe ustalające stosunek prawny lub prawo, bez nakładania na pozwanego obowiązku spełnienia świadczenia lub dokonania zapłaty.

Deelgeschil

Postępowanie w sprawie częściowego sporu

Postępowanie, w którym konkretna kwestia sporna w sprawie odszkodowawczej jest przedstawiana sądowi.

Deelneming

Współdziałanie

Współdziałanie w przestępstwie stanowi karnoprawną formę zaangażowania w czyn zabroniony popełniony przez inną osobę. Obejmuje ono współsprawstwo, sprawstwo pośrednie, podżeganie oraz pomocnictwo.

Deelneming in een onderneming

Udział w przedsiębiorstwie

Posiadanie udziałów lub udziału w innej spółce.

Deeltijdontslag

Częściowe wypowiedzenie umowy o pracę

Częściowe zwolnienie polega na częściowym rozwiązaniu umowy o pracę, w ramach którego pracownik zostaje zwolniony jedynie w odniesieniu do części swoich godzin pracy, przy czym pozostała część umowy pozostaje w mocy.

Dekking

Ochrona ubezpieczeniowa

Zakres ochrony zapewnianej przez umowę ubezpieczenia.

Dekkingsgat

Luka w ochronie

Okres lub sytuacja, w której nie istnieje ochrona ubezpieczeniowa.

Dekkingsgraad

Stopień pokrycia

Stosunek aktywów funduszu emerytalnego do jego zobowiązań emerytalnych.

Dekkingskoop

zakup zastępczy

Zakup zastępczy to zakup zastępujący, dokonywany przez kupującego w przypadku niewykonania przez pierwotnego sprzedawcę obowiązku dostawy.

Dekkingsomvang

Zakres ochrony

Zakres ryzyk i zdarzeń objętych polisą ubezpieczeniową.

Delegatie

Delegacja

Przekazanie uprawnień przez organ administracji innemu organowi.

Deponeringsplicht

Obowiązek deponowania

Obowiązek deponowania jest ustawowym obowiązkiem osób prawnych do złożenia sprawozdania finansowego oraz innych dokumentów w przewidzianych ustawą terminach do Izby Handlowej.

Depot

Depozyt

Złożenie środków, papierów wartościowych lub innych wartości w instytucji.

Depot (merk)

Zgłoszenie znaku towarowego

Zgłoszenie znaku towarowego w urzędzie w celu uzyskania ochrony.

Derdenbeding

Klauzula na rzecz osoby trzeciej

Klauzula umowna przyznająca prawa osobie trzeciej niebędącej stroną umowy.

Derdenbescherming

Ochrona osób trzecich

Ochrona osób trzecich to ochrona prawna przysługująca osobom trzecim, które w dobrej wierze nabyły prawa na podstawie pozornie ważnej czynności prawnej lub wpisu do rejestru.

Derdenbeslag

zajęcie u osoby trzeciej

Zajęcie u osoby trzeciej jest środkiem egzekucyjnym, w ramach którego wierzyciel dokonuje zajęcia wierzytelności lub rzeczy dłużnika znajdujących się w posiadaniu osoby trzeciej, takiej jak bank lub pracodawca.

Derdengeldenrekening

Rachunek środków osób trzecich

Rachunek depozytowy jest specjalnym rachunkiem bankowym, na którym adwokaci lub notariusze przechowują środki pieniężne klientów lub innych osób trzecich, ściśle oddzielone od ich własnego majątku.

Derdenrekening

rachunek powierniczy

Rachunek powierniczy jest rachunkiem bankowym, który adwokat lub notariusz wykorzystuje do zarządzania środkami pieniężnymi klientów lub osób trzecich, odrębnie od własnego majątku.

Derogeren

derogować

Derogacja oznacza odstąpienie od ogólnej reguły prawnej poprzez szczególną regulację.

Derogerende werking

działanie derogujące

Działanie derogujące oznacza, że norma prawna późniejsza lub bardziej szczegółowa wyłącza stosowanie normy wcześniejszej lub bardziej ogólnej.

Descente

Oględziny sądowe

Oględziny miejsca przez sędziego w celu zbadania okoliczności.

Deskundigenbericht

Opinia biegłego

Opinia biegłego jest pisemnym sprawozdaniem biegłego wyznaczonego przez sąd, które odpowiada na pytania techniczne lub specjalistyczne w postępowaniu sądowym.

Detachering

Oddelegowanie

Tymczasowe oddelegowanie pracownika do pracy na rzecz osoby trzeciej.

Detentie

Areszt

Pozbawienie wolności w ramach postępowania karnego.

Deurwaarder

Komornik

Funkcjonariusz publiczny zajmujący się doręczaniem dokumentów sądowych i egzekucją wyroków.

Devolutieve werking

Skutek dewolutywny

Przeniesienie sprawy do sądu wyższej instancji w wyniku złożenia apelacji.

Diefstal

Kradzież

Zabranie cudzej rzeczy w celu przywłaszczenia.

Dienstbetrekking

Stosunek pracy

Stosunek prawny, w którym pracownik świadczy pracę na rzecz pracodawcy.

Dienstenovereenkomst

Umowa o świadczenie usług

Umowa, na mocy której jedna strona zobowiązuje się do świadczenia usług na rzecz drugiej strony.

Dienstverband

Zatrudnienie

Formalny stosunek pracy między pracodawcą a pracownikiem.

Dienstverlening

Świadczenie usług

Świadczenie usług w kontekście prawnym lub handlowym.

Dienstverrichting

Wykonywanie usług

Faktyczne wykonywanie usług w ramach stosunku umownego.

Digitaal bewijsmateriaal

Dowody cyfrowe

Dane elektroniczne mogące służyć jako dowód w postępowaniu sądowym.

Digitaal echtscheidingsloket

Cyfrowy punkt obsługi rozwodowej

Internetowe narzędzie wymiaru sprawiedliwości, umożliwiające rozwodzącym się rodzicom wspólne cyfrowe złożenie planu rodzicielskiego i wniosku o rozwód.

Diplomatenclausule

Klauzula dyplomatyczna

Klauzula dyplomatyczna stanowi postanowienie umowy najmu, które przyznaje wynajmującemu prawo do wcześniejszego rozwiązania najmu, jeżeli po powrocie z zagranicy potrzebuje on lokalu mieszkalnego na własne potrzeby.

Directe actie

Powództwo bezpośrednie

Prawo do wniesienia roszczenia bezpośrednio przeciwko stronie, z którą nie istnieje stosunek umowny.

Directe schade

Szkoda bezpośrednia

Szkoda wynikająca bezpośrednio ze zdarzenia wywołującego szkodę.

Directe werking

Bezpośredni skutek

Zasada, że przepisy prawa UE bezpośrednio przyznają prawa jednostkom.

Disciplinaire maatregel

Środek dyscyplinarny

Sankcja nałożona przez organ dyscyplinarny za naruszenie zasad zawodowych.

Discretionaire bevoegdheid

Uprawnienie dyskrecjonalne

Swoboda decyzyjna organu administracyjnego przy podejmowaniu decyzji.

Discriminatieverbod (EU)

Zakaz dyskryminacji (UE)

Zakaz nierównego traktowania ze względu na narodowość lub inne cechy w prawie UE.

Disculpatie

dyskulpacja

Klauzula egzoneracyjna jest postanowieniem umownym, na mocy którego jedna ze stron wyłącza lub ogranicza swoją odpowiedzialność za szkodę lub uchybienia.

Dispensatie

Dyspensa

Zwolnienie z przepisu prawnego lub wymogu w indywidualnym przypadku.

Distributieovereenkomst

Umowa dystrybucyjna

Umowa dystrybucyjna jest umową, na mocy której dostawca udziela dystrybutorowi prawa do sprzedaży i dystrybucji produktów lub usług na określonym terytorium.

Distributierecht

Prawo dystrybucji

Dziedzina prawa regulująca dystrybucję towarów i usług za pośrednictwem pośredników.

Dividend

Dywidenda

Dywidenda stanowi wypłatę części zysku spółki na rzecz jej akcjonariuszy. Stanowi ona dochód z tytułu posiadania akcji.

Dividendbeleid

Polityka dywidendowa

Polityka spółki dotycząca wypłaty zysku akcjonariuszom.

Dochtermaatschappij

spółka zależna

Spółka zależna jest spółką pozostającą pod kontrolą innej spółki – spółki dominującej – z tego względu, że ta ostatnia posiada więcej niż połowę praw głosu lub w inny sposób sprawuje decydujący wpływ.

Dochtervennootschap

Spółka zależna

Spółka, której udziały w całości lub w większości posiada spółka dominująca.

Doel

Cel

Celem jest statutowe określenie działalności, którą osoba prawna może wykonywać, oraz zamierzonego pożytku społecznego z tej działalności.

Doeloverschrijding

Przekroczenie celu

Przekroczenie celu statutowego polega na dokonywaniu przez osobę prawną czynności prawnych wykraczających poza cel określony w statucie.

Doeltreffendheid

Skuteczność

Zasada, że prawo UE musi być skutecznie egzekwowane przez krajowe systemy prawne.

Dolus

Umyślność

Dolus jest łacińskim terminem oznaczającym zamiar lub świadome zamierzenie wywołania bezprawnego skutku. Pojęcie to jest istotne dla ustalenia karalności oraz odpowiedzialności.

Domeinnaam

Nazwa domeny

Adres internetowy służący jako identyfikator strony internetowej.

Domicilie

Domicyl

Miejsce zamieszkania osoby w sensie prawnym.

Domiciliekeuze

Wybór domicylu

Wskazanie wybranego miejsca zamieszkania dla określonych czynności prawnych.

Doorlevering

Dalsza dostawa

Dostarczenie towaru przez kupującego następnej stronie w łańcuchu.

Doorlopend krediet

Kredyt odnawialny

Linia kredytowa pozwalająca kredytobiorcy wielokrotnie korzystać do maksymalnej kwoty.

Doorprocederen

Kontynuowanie postępowania

Kontynuowanie postępowania sądowego pomimo oferty ugodowej lub decyzji tymczasowej.

Doorstart

Kontynuacja działalności

Doorstart to kontynuacja rentownych działalności upadłego przedsiębiorstwa poprzez przeniesienie aktywów na nowy podmiot prawny.

Doorwerking

Przenikanie

Wpływ wyższego porządku prawnego na przepisy niższego rzędu lub umowy.

Doorzoeken

Przeszukanie

Wejście i przeszukanie mieszkania lub lokalu przez funkcjonariuszy.

Dossiervorming

Gromadzenie akt

Systematyczne gromadzenie dokumentów i informacji na potrzeby sprawy.

Douane-unie

Unia celna

Partnerstwo gospodarcze z wolnym przepływem towarów i wspólną taryfą zewnętrzną.

Draagmoederschap

Macierzyństwo zastępcze

Porozumienie, w którym kobieta nosi dziecko dla rodziców zamawiających.

Draagplicht

Obowiązek kontrybucji

Obowiązek dłużnika solidarnego do kontrybucji wobec współdłużników.

Draaideurconstructie

Konstrukcja drzwi obrotowych

Konstrukcja drzwi obrotowych to mechanizm, w ramach którego osoba po opuszczeniu funkcji publicznej bezpośrednio przechodzi na powiązane stanowisko w sektorze prywatnym lub odwrotnie.

Drag along regeling

Klauzula drag-along

Klauzula drag-along stanowi postanowienie umowy akcjonariuszy, na mocy którego akcjonariusze większościowi mogą zobowiązać akcjonariuszy mniejszościowych do zbycia swoich akcji wraz z nimi w przypadku sprzedaży przedsiębiorstwa.

Dreigement

Groźba

Wyrażenie, którym ktoś grozi drugiej osobie wyrządzeniem krzywdy.

Drempelwaarde

Wartość progowa

Kwota, powyżej której obowiązują określone przepisy prawne.

Driepartijenovereenkomst

Umowa trójstronna

Umowa z udziałem trzech stron z wzajemnymi prawami i obowiązkami.

Dringende reden

Pilne powody

Przyczyna nagląca to poważne zdarzenie lub zachowanie, które uprawnia pracodawcę do niezwłocznego rozwiązania umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia.

Dringende spoed

Pilna konieczność

Sytuacja uzasadniająca natychmiastową interwencję bez zwykłych gwarancji proceduralnych.

Drugsdelict

Przestępstwo narkotykowe

Przestępstwo związane z produkcją, handlem lub posiadaniem narkotyków.

Dublin-verordening

Rozporządzenie dublińskie

Rozporządzenie UE określające, które państwo członkowskie jest odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku azylowego.

Due diligence

Szczegółowe badanie i analiza przed transakcją lub inwestycją.

Dupliek

Duplika

Pisemna odpowiedź pozwanego na replikę powoda.

Duurovereenkomst

umowa na czas nieokreślony

Umowa o świadczenie ciągłe to umowa, która przez dłuższy okres kreuje ciągłe zobowiązania między stronami, takie jak w przypadku najmu, stosunku pracy lub świadczenia usług.

Duurschade

Szkoda ciągła

Szkoda trwająca tak długo, jak trwa jej przyczyna.

Dwaling

Błąd

Błąd jest mylnym przekonaniem co do treści lub zakresu umowy, które pod pewnymi warunkami może prowadzić do jej unieważnienia.

Dwangakkoord

Układ przymusowy

Narzucony przez sąd układ z wierzycielami odmawiającymi zgody.

Dwangmiddel

Środek przymusu

Środek prawny wymuszający spełnienie zobowiązania.

Dwangsom

Grzywna przymusowa

Dwangsom stanowi nałożoną przez sąd karę pieniężną, która staje się wymagalna w razie niewykonania orzeczenia sądowego i ma na celu przymuszenie do jego wykonania.

Dwangsom (bestuursrecht)

Kara pieniężna (prawo administracyjne)

Bodziec finansowy nałożony przez organ administracyjny w celu wymuszenia wykonania nakazu.

Dwarslaesie

Uszkodzenie rdzenia kręgowego

Poważne uszkodzenie rdzenia kręgowego z trwałymi skutkami, istotne w roszczeniach odszkodowawczych.

Dwingend recht

Prawo bezwzględnie obowiązujące

Prawo bezwzględnie obowiązujące stanowią przepisy ustawowe, od których strony nie mogą odstąpić w drodze umowy.