Słownik Prawniczy

ROZ-model

Model ROZ

Standardowa umowa najmu opracowana przez Radę ds. Nieruchomości.

Raad van Europa

Rada Europy

Organizacja międzynarodowa na rzecz ochrony praw człowieka i demokracji w Europie.

Raad van State

Rada Stanu

Najwyższy organ doradczy w sprawach ustawodawstwa i rozstrzygający spory administracyjne.

Raad van bestuur

Zarząd

Organ wykonawczy spółki lub instytucji.

Raad van commissarissen

Rada nadzorcza

Rada nadzorcza jest organem nadzorczym spółki. Sprawuje ona nadzór nad zarządem oraz udziela mu porad w tym zakresie.

Raad voor de Kinderbescherming

Rada Ochrony Dziecka

Organ rządowy chroniący interesy dzieci w postępowaniach prawnych.

Raadkamer

Posiedzenie niejawne

Posiedzenie zamknięte sądu do rozpatrywania określonych wniosków.

Raadsman

Obrońca

Adwokat pomagający podejrzanemu w sprawie karnej.

Raamovereenkomst

Umowa ramowa

Umowa ramowa jest umową, w której strony określają ogólne warunki dla przyszłych umów szczegółowych lub zleceń.

Rang van een vordering

Ranga wierzytelności

Pozycja wierzytelności w kolejności wierzycieli.

Rangorde

Kolejność

Kolejność zaspokajania wierzycieli w egzekucji lub upadłości.

Rangregeling

Postępowanie o kolejność

Postępowanie sądowe w celu ustalenia kolejności wierzycieli.

Ratificatie

Ratyfikacja

Formalne zatwierdzenie traktatu międzynarodowego przez państwo.

Ratio decidendi

ratio decidendi

Ratio decidendi jest podstawową zasadą prawną lub regułą prawną, na której faktycznie opiera się orzeczenie sądowe i która może tworzyć wiążący precedens.

Ratio legis

Cel ustawy

Ratio legis to podstawowa przyczyna lub cel, jaki ustawodawca miał na uwadze przy stanowieniu określonej normy prawnej.

Re-integratieplicht

Obowiązek reintegracji

Obowiązek pracodawcy i pracownika pracy nad powrotem po chorobie.

Reanimatie

Resuscytacja

Działanie medyczne przywracające czynność serca i oddychanie, prawnie istotne w kontekście oświadczeń woli.

Rebus sic stantibus

Przy niezmienionym stanie rzeczy

Rebus sic stantibus jest zasadą prawną umożliwiającą modyfikację lub rozwiązanie umów w razie nieprzewidzianych i istotnych zmian okoliczności.

Recht aan order

Prawo do nakazu

Wierzytelność stwierdzona w papierze na zlecenie, przenośna przez indos.

Recht van overpad

Służebność przejazdu

Prawo przejazdu jest służebnością gruntową, która uprawnia właściciela nieruchomości do przechodzenia lub przejeżdżania przez nieruchomość należącą do innej osoby w celu dostępu do własnej nieruchomości lub jej opuszczenia.

Rechtbank

Sąd okręgowy

Organ sądowy orzekający w pierwszej instancji w sprawach cywilnych, karnych i administracyjnych.

Rechtbank (insolventie)

Sąd upadłościowy

Sąd właściwy do ogłaszania upadłości i restrukturyzacji długów.

Rechter-commissaris (faillissement)

Sędzia-komisarz (upadłość)

Sędzia nadzorujący zarząd i likwidację masy upadłości.

Rechtmatige daad

Czyn zgodny z prawem

Działanie zgodne z prawem, niemające charakteru bezprawnego.

Rechtmatigheid

Zgodność z prawem

Właściwość działania lub decyzji polegająca na zgodności z prawem.

Rechtsbijstand

Pomoc prawna

Profesjonalna pomoc prawna w prowadzeniu spraw prawnych.

Rechtsbijstand in strafzaken

Pomoc prawna w sprawach karnych

Prawo do pomocy prawnej adwokata w sprawach karnych.

Rechtsbijstandverzekering

Ubezpieczenie kosztów prawnych

Ubezpieczenie pokrywające koszty pomocy prawnej.

Rechtsbronnen

Źródła prawa

Źródła, z których wywodzi się prawo, takie jak ustawodawstwo, traktaty i orzecznictwo.

Rechtsgebied

Dziedzina prawa

Wyodrębniony dział prawa, taki jak prawo prywatne lub prawo karne.

Rechtsgevolg

skutek prawny

Skutek prawny jest skutkiem, który zgodnie z prawem wynika z czynności prawnej lub faktu prawnie relewantnego.

Rechtsgrond

Podstawa prawna

Podstawa prawna jest ustawową lub prawną podstawą, na której opiera się roszczenie, decyzja lub czynność prawna.

Rechtshulp

Pomoc prawna wzajemna

Wzajemna pomoc prawna między państwami w postępowaniach karnych.

Rechtshulpverdrag

Traktat o wzajemnej pomocy prawnej

Traktat między państwami o wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych.

Rechtsmacht

Jurysdykcja

Jurysdykcja to uprawnienie organu sądowego do rozpoznania sporu oraz wydania w jego przedmiocie wiążącego orzeczenia. Określa ona, czy sąd holenderski jest właściwy w konkretnej sprawie.

Rechtsmiddel

Środek prawny

Środek, za pomocą którego strona może zaskarżyć orzeczenie sądowe.

Rechtsmiddelen curator

Środki prawne syndyka

Uprawnienia syndyka do wnoszenia środków prawnych w imieniu masy upadłości.

Rechtspersoon

osoba prawna

Osoba prawna jest podmiotem uznanym przez prawo, który może samodzielnie wykonywać prawa i obowiązki, niezależnie od osób fizycznych, które ją tworzą.

Rechtspersoonlijkheid

Osobowość prawna

Właściwość umożliwiająca podmiotowi bycie nosicielem praw i obowiązków.

Rechtspleging

Wymiar sprawiedliwości

Sposób, w jaki prawo jest stosowane i egzekwowane przez organy sądowe.

Rechtspraak

Sądownictwo

Ogół instytucji sądowych i ich orzeczeń.

Rechtstreekse werking

Bezpośredni skutek

Zasada, że postanowienia traktatów lub prawa UE bezpośrednio przyznają prawa jednostkom.

Rechtsverhouding

Stosunek prawny

Stosunek między dwiema lub więcej osobami regulowany przez prawo.

Rechtsverkrachting

gwałt na prawie

Rechtsverkrachting jest terminem pozaprawnym, odnoszącym się do nadużycia władzy lub pozycji prawnej w celu wymuszenia czynności seksualnej.

Rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst

Prawne domniemanie umowy o pracę

Ustawowe domniemanie, że relacja robocza jest umową o pracę, gdy praca jest wykonywana co tydzień lub średnio co miesiąc za określone wynagrodzenie, chyba że udowodni się inaczej.

Rechtsverwerking

Utrata praw

Rechtsverwerking oznacza utratę prawa wskutek tego, że uprawniony własnym zachowaniem lub zaniechaniem wzbudził u drugiej strony uzasadnione zaufanie, iż prawo nie będzie (już) wykonywane.

Rechtszekerheid

Pewność prawa

Zasada, że prawo musi być przewidywalne, dostępne i stabilne.

Recidive

Recydywa

Ponowne popełnienie przestępstwa po wcześniejszym skazaniu.

Reclameren

Reklamować

Reclameren polega na terminowym i wyraźnym zawiadomieniu drugiej strony o skardze dotyczącej wady produktu lub usługi.

Reconventie

Powództwo wzajemne

Powództwo wzajemne wniesione przez pozwanego przeciwko powodowi w tym samym postępowaniu.

Recreatiewoning

Dom letniskowy

Budynek przeznaczony do wypoczynku, a nie do stałego zamieszkania.

Rectificatie

Sprostowanie

Rectyfikacja polega na usunięciu oczywistej omyłki w orzeczeniu sądowym lub innym dokumencie urzędowym bez zmiany jego treści merytorycznej.

Reddingspoging

Próba ratunkowa

Próba ograniczenia szkody lub udzielenia pomocy osobie w niebezpieczeństwie.

Redelijk vermoeden

Uzasadnione podejrzenie

Podejrzenie oparte na faktach i okolicznościach, że popełniono przestępstwo.

Redelijke kosten

Uzasadnione koszty

Koszty proporcjonalne do celu, w jakim są ponoszone.

Redelijkheid en billijkheid

Rozsądność i słuszność

Rozsądność i słuszność jest ogólną zasadą prawa zobowiązującą strony stosunku prawnego do zachowania się wobec siebie zgodnie z wymaganiami rozsądności i słuszności.

Referte

Odwołanie

Odwołanie do stanowiska lub decyzji bez wyrażania zgody lub sprzeciwu.

Reflexwerking

efekt refleksyjny

Efekt refleksyjny to pośredni wpływ europejskich przepisów niemających bezpośredniej skuteczności na wykładnię prawa krajowego. Sędziowie krajowi interpretują prawo krajowe zgodnie z celami dyrektyw UE.

Reformatio in peius

Zakaz uzyskania w apelacji gorszego wyniku niż w pierwszej instancji.

Regiebasis

na zasadzie regii

Podstawa regii jest formą umowy, w której wykonawca realizuje roboty pod kierownictwem zamawiającego i otrzymuje wynagrodzenie na podstawie rzeczywiście poniesionych kosztów powiększonych o stosowne honorarium.

Regieovereenkomst

Umowa regie

Umowa regie jest umową, na mocy której wykonawca realizuje roboty za zwrotem rzeczywiście poniesionych kosztów robocizny i materiałów, powiększonym o wynagrodzenie regie.

Register

Rejestr

Publiczny lub oficjalny wykaz, w którym rejestrowane są określone fakty prawne.

Registerplicht

Obowiązek rejestracji

Prawny obowiązek wpisania określonych danych do rejestru.

Registratiesysteem

System rejestracji

Zorganizowany system rejestrowania i przechowywania danych.

Regres

Prawo do odzyskania zapłaconego odszkodowania lub kosztów od osoby trzeciej.

Regresmogelijkheid

Możliwość regresu

Możliwość odzyskania zapłaconych kwot od współdłużnika.

Regresrecht

Prawo regresu

Ustawowe prawo do odzyskania zapłaconego odszkodowania od strony odpowiedzialnej.

Regresvordering

Roszczenie regresowe

Roszczenie regresowe to roszczenie, które jedna ze stron posiada wobec drugiej o zwrot kwoty zapłaconej w imieniu lub na rzecz tej drugiej strony.

Rehabilitatie

Rehabilitacja

Przywrócenie praw i dobrego imienia po skazaniu karnym.

Reisovereenkomst

Umowa o podróż

Umowa, w której organizator podróży zobowiązuje się do zapewnienia podróży.

Rekening en verantwoording

Sprawozdanie i rozliczenie

Obowiązek złożenia sprawozdania z prowadzonego zarządu.

Rekening-courant

Rachunek bieżący

Rachunek bankowy do codziennych transakcji płatniczych.

Rekening-courant in faillissement

Rachunek bieżący w upadłości

Traktowanie stosunków rachunku bieżącego w upadłości.

Rekest

Wniosek

Wniosek skierowany do organu sądowego.

Relatiebeding

Klauzula zakazu pozyskiwania klientów

Klauzula zakazu kontaktów z klientami stanowi postanowienie umowne zawarte w umowie o pracę, które zabrania pracownikowi nawiązywania kontaktów biznesowych z relacjami pracodawcy po ustaniu stosunku pracy.

Relatieve bevoegdheid

Właściwość miejscowa

Określa, który sąd w ramach danej dziedziny prawa jest właściwy.

Relatieve competentie

Właściwość względna

Właściwość konkretnego sądu na podstawie kryteriów geograficznych.

Relativiteitsbeginsel

Zasada relatywności

Zasada relatywności oznacza, że naruszona norma prawna zapewnia ochronę wyłącznie przed szkodą lub interesami, które norma ta ma na celu w sposób szczególny chronić.

Relativiteitsvereiste

Wymóg relatywności

Wymóg, by naruszona norma służyła ochronie poszkodowanego.

Renovatie

Renowacja

Gruntowna poprawa lub odnowienie budynku lub mieszkania.

Rente

Odsetki

Wynagrodzenie za korzystanie z pieniędzy przez określony czas.

Rentegratie

Reintegracja

Proces powrotu pracownika do pracy po chorobie lub niezdolności do pracy.

Renvooiprocedure

Procedura renvoi

Procedura renvoi jest mechanizmem w prawie prywatnym międzynarodowym, w ramach którego sąd stosuje normy kolizyjne obcego porządku prawnego, co może prowadzić do odesłania zwrotnego do prawa polskiego.

Reorganisatie

Reorganizacja

Zasadnicza zmiana w strukturze lub organizacji przedsiębiorstwa.

Reorganisatie in faillissement

Reorganizacja w upadłości

Restrukturyzacja przedsiębiorstwa w ramach postępowania upadłościowego.

Reorganisatiewaarde

wartość reorganizacji

Wartość reorganizacji stanowi szacunkową wartość przedsiębiorstwa uzyskiwaną przy jego kontynuacji w ramach restrukturyzacji, w przeciwieństwie do niższej wartości likwidacyjnej osiąganej ze sprzedaży aktywów.

Repertorium

Rejestr prowadzony przez notariusza lub komornika z wykonanych aktów.

Repliek

Replika

Pisemna odpowiedź powoda na odpowiedź na pozew.

Reproductie

Reprodukcja

Zwielokrotnienie utworu w ramach prawa autorskiego.

Reproductierecht

Prawo do reprodukcji

Wyłączne prawo twórcy do zwielokrotniania swojego utworu.

Reprorecht

Prawo reprograficzne

Reprorecht jest prawem autorów oraz wydawców do wynagrodzenia za reprodukowanie ich utworów za pomocą fotokopii lub środków cyfrowych.

Reputatieschade

szkoda reputacyjna

Szkoda na reputacji stanowi naruszenie dobrego imienia lub wizerunku osoby fizycznej bądź osoby prawnej wskutek bezprawnych wypowiedzi lub działań innej osoby. Może ona prowadzić zarówno do szkody niemajątkowej, jak i majątkowej.

Requisitoir

Mowa końcowa prokuratora

Końcowe wystąpienie prokuratora w sprawie karnej.

Res

Res judicata

Res jest łacińskim terminem, który w prawie oznacza „rzecz” lub „dobro” i odnosi się do obiektów mogących stanowić przedmiot praw.

Res iudicata

Powaga rzeczy osądzonej

Res iudicata, czyli powaga rzeczy osądzonej, oznacza, że prawomocne orzeczenie sądowe jest wiążące i ta sama sprawa między tymi samymi stronami nie może zostać ponownie wniesiona.

Res nullius

Rzecz niczyja

Res nullius jest łacińskim terminem odnoszącym się do rzeczy nie należącej do nikogo i dlatego wolnej do zawłaszczenia.

Reservefonds

Fundusz rezerwowy

Fundusz utrzymywany na przyszłe wydatki lub nieprzewidziane koszty.

Reservering

Rezerwacja

Odłożenie środków finansowych lub zasobów na określony cel.

Restitutie

Restytucja

Zwrot wcześniej zapłaconej kwoty lub spełnionego świadczenia.

Restitutierisico

ryzyko restytucji

Ryzyko restytucji jest ryzykiem, że strona będzie zobowiązana do zwrotu otrzymanej płatności lub świadczenia, jeżeli podstawa prawna tego świadczenia później wygaśnie lub zostanie unieważniona.

Resultaatsverplichting

Zobowiązanie rezultatu

Zobowiązanie, w którym dłużnik musi osiągnąć określony rezultat.

Retentie

Retencja

Prawo zatrzymania rzeczy innej osoby do czasu zaspokojenia roszczenia.

Retentierecht

Prawo zatrzymania

Prawo zatrzymania jest prawem wierzyciela do zatrzymania rzeczy dłużnika przy sobie do czasu zaspokojenia jego wierzytelności.

Retentierecht in faillissement

Prawo retencji w upadłości

Działanie prawa retencji w przypadku upadłości dłużnika.

Retrocessie

Retrocesja

Retrocesja to dalsze reasekurowanie przez reasekuratora wcześniej przyjętego ryzyka u trzeciego reasekuratora. W ten sposób ryzyko jest rozdzielane w łańcuchu ubezpieczeniowym.

Revalidatie

Rehabilitacja

Leczenie medyczne mające na celu przywrócenie funkcji fizycznych lub psychicznych.

Richtlijn

Dyrektywa

Akt prawny UE zobowiązujący państwa członkowskie do osiągnięcia określonego rezultatu.

Rijden onder invloed

Jazda pod wpływem

Prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu lub narkotyków.

Rijksoverheid

Rząd centralny

Rząd centralny Królestwa Niderlandów.

Risicoaansprakelijkheid

Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka

Odpowiedzialność istniejąca niezależnie od winy.

Risicoaansprakelijkheid

odpowiedzialność na zasadzie ryzyka

Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka jest formą odpowiedzialności, w której sprawca szkody ponosi odpowiedzialność bez konieczności wykazania winy lub niedbalstwa.

Risicoaanvaarding

Przyjęcie ryzyka

Świadome przyjęcie ryzyka, które może ograniczyć odpowiedzialność.

Risicoanalyse

Analiza ryzyka

Systematyczna ocena ryzyk i ich potencjalnych konsekwencji.

Risicodekking

Pokrycie ryzyka

Zakres, w jakim ubezpieczenie zapewnia ochronę przed określonymi ryzykami.

Risicopremie

Premia za ryzyko

Część składki ubezpieczeniowej kompensująca pokrycie ryzyka.

Risicoregeling

Regulacja ryzyka

Regulacja ryzyka to rozwiązanie, w ramach którego pracodawca decyduje się samodzielnie ponosić ryzyko finansowe związane z obowiązkiem wypłaty wynagrodzenia w razie choroby lub niezdolności do pracy, zamiast odprowadzania składek do UWV.

Roekeloosheid

Lekkomyślność

Świadome nieodpowiedzialne działanie z poważnym ryzykiem szkody.

Roerende zaak

rzecz ruchoma

Rzeczą ruchomą jest rzecz, którą można przemieścić bez uszkodzenia jej samej lub gruntu. Stanowi to przeciwieństwo rzeczy nieruchomych, takich jak grunt i budynki.

Rogatoire commissie

Komisja rogatoryjna

Wniosek sądu do sądu zagranicznego o dokonanie czynności procesowej.

Rolzitting

Posiedzenie rejestrowe

Posiedzenie, na którym podejmowane są decyzje proceduralne w sprawach cywilnych.

Rome I-Verordening

Rozporządzenie Rzym I

Rozporządzenie UE o prawie właściwym dla zobowiązań umownych.

Rome II-Verordening

Rozporządzenie Rzym II

Rozporządzenie UE o prawie właściwym dla zobowiązań pozaumownych.

Rompovereenkomst

Umowa ramowa

Umowa podstawowa ustalająca główne linie przyszłych transakcji.

Royalties

Tantiemy

Wynagrodzenie za korzystanie z własności intelektualnej lub praw eksploatacyjnych.

Royement

Wykreślenie

Wykreślenie wpisu z rejestru lub zakończenie członkostwa.

Rughernia

Przepuklina dysku

Stan, w którym krążek międzykręgowy wypukla się i uciska nerw.

Rugklachten

Dolegliwości kręgosłupa

Dolegliwości bólowe pleców mogące prowadzić do roszczeń odszkodowawczych.

Rugletsel

Uraz kręgosłupa

Fizyczne uszkodzenie pleców w wyniku wypadku lub zdarzenia.

Ruiling

Zamiana

Umowa, w której strony przenoszą na siebie nawzajem rzeczy.